het risico op nierschade door lithium

Al vaker heb ik via dit blog aandacht gegeven aan lithium en de noodzaak van goede controles. Naast de lithiumspiegels zelf, moet de nierfunctie regelmatig worden gecontroleerd. Hoe vaak (of hoe weinig) nierschade door lithium nu eigenlijk voorkomt is echter niet zo duidelijk en ook niet wie meer risico daarop loopt. Wanneer heb je nu meer kans op een mindere nierfunctie als je lithium gebruikt?

Op het ISBD congres hebben wij ons eigen onderzoek daarover gepresenteerd.

Onder leiding van Dr. van Alphen, nefroloog, Dr. Bosch, apotheker-klinisch farmacoloog beiden van het Maasstad Ziekenhuis en Rocco Hoekstra van Antes-Delta Psychiatrisch Centrum, zocht Aleksander Hercegovac in een paar duizend patientendossiers naar antwoorden op deze vragen.

Wij vonden bij 17% van de lithiumgebruikers een mindere nierfunctie. Maar ernstige nierschade, waarvoor dialyse nodig is, komt zelden voor.
Een mindere nierfunctie komt iets meer voor bij vrouwen en bij patienten die ouder zijn als ze met lithium beginnen. Verder zagen we dat er meer kans is op nierschade naarmate je langer lithium gebruikt. Misschien nog wel het belangrijkste was dat de nieren minder functioneren als ook sprake is van hart- en vaatziekten.

Wij doen de suggestie om heel goed op hart- en vaatziekten, suikerziekte, roken, hoge bloeddruk etc. te letten als je met lithium begint. Dat kan helpen om latere nierschade te voorkomen.nieren

 

11 Reacties op het risico op nierschade door lithium

  1. Bernadette schreef:

    Ik ben na 26 jaar lithium voor de 3e keer om de paar jaar onderzocht door de nefroloog en heb het advies gekregen om te stoppen met lithium. Hopelijk herstellen mijn nieren nog! Ik ben begin dit jaar overgestapt naar een poli gespecialiseerd in bipolairen en daarvoor zag ik zelf al elke als ik geprikt had de nierwaarden omlaag en de creatinine omhoog gaan. Mijn huisarts kreeg die uitslagen ook en heeft mij uiteindelijk doorverwezen naar betere ggz en verder naar nierspecialist.
    Wat moet je als patient weten over je nierfunctie om hier goed zelf alert op te zijn? Op sommige behandelplekken krijg je niet de goede zorg voor de lichamelijke zaken mijns inziens. Dus de huisarts erbij betrekken ! En zorgen dat men je eigen vragen serieus neemt. Ik hoop dat ik er op tijd bij ben en dat ik op depakine ook stabiel word.

  2. Geert Talsma schreef:

    Bij aanvang van het slikken van Lithium is in overleg met het GGZ de waarde in het bloed nauwkeurig ingesteld waarna ik elke 3 maanden een bloedcontrole doe. 1 keer per jaar is er altijd een totaalbloedbeeld controle. Na deze controles heb ik meestal een afspraak met mijn GGZ verpleegkundige en bij totaalbloedbeeld met mijn specialist. Zo houden we samen de waarden goed in de gaten.. Mijn bloedwaarde is jaren 0,7 geweest en nu voel ik mij het beste bij een waarde 0,8 De waarde wil wel eens veranderen (ik voel dit vaak aan mijn gevoel) en dan is het zaak om een x-tra bloedcontrole te doen. Zelf ook vinger aan de pols dus.

  3. Bernadette schreef:

    Het gevaar is juist dat je achteruitgaan van je nierfunctie niet voelt, je gaat wel steeds meer drinken etc. Dus inderdaad regelmatig laten controleren en dan nog moet je dus een behandelaar treffen die de zorgen om je nieren serieus neemt. Ik had eigenlijk al 1 of 2 jaar geleden beter kunnen gaan afbouwen nu is het spannend of het inderdaad goed komt. En dan heb ik zelf ook goed opgelet. Take care

  4. Bernadette schreef:

    Positief nieuws. Toch wel opletten dat je niet kostte wat het kost lithium blijft slikken.

    Ik ben inmiddels weer (dat gebeurde al ongeveer 6 jaar elke 2 jaar) uitgebreid onderzocht door een nefroloog. Ik heb het advies gekregen om te stoppen met lithium. Mijn GFR was 35 en de kreatinine al jarenlang te hoog.
    Mijn nieren werken nog voor 50% en dat is inderdaad geen reden voor dialyse gelukkig.

    Ik slik nu natriumvalproaat = depakine.
    Dit werkt alleen antimanisch en niet antidepressief dus dat is spannend of ik er niet nog iets anders bij moet gaan slikken.

    Ik heb gelukkig nu ik geen lithium meer slik veel minder dorst en ook hoef ik ’s nachts niet meer 4x mijn bed uit om naar het toilet te gaan. Dat is heel goed voor mijn nachtrust!

    Zie voor de richtlijnen van de nefrologen:
    http://www.nefro.nl/uploads/tN/fz/tNfz2bBwcbVXK2ZTOxxaoQ/Lithiumrichtlijn-definitief-2013.pdf

  5. Bernadette schreef:

    Gaat het om dit artikel in The Lancet ?

    http://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(15)00498-8/abstract

    Kan ik de full text ontvangen ?
    Dank en groet

  6. Bernadette schreef:

    Goed dat het op het ISBD is gepresenteerd het Nederlandse onderzoek. Ik kan het hier niet terugvinden zo snel.
    http://isbd2015.com/Documents/ISBD%20Abstract%20Journal%20-%20bdi_v17_is1.pdf

  7. Sharon schreef:

    Een tip voor iedereen hier: wacht niet te lang om te kijken of Lithium schade in je nieren heeft aangericht of om van medicatie te switchen als er alternatieven zijn. Als de GFR van een lithiumgebruiker met 2.2 of meer per jaar daalt is het al een teken dat het door de Lithium komt.

    Dit zou eigenlijk elke lithiumgebruiker moeten weten.

    Zie artikel van Google Scholar:

    http://www.nature.com/ki/journal/v64/n2/full/4493918a.html

    Dit is trouwen een hele handige website om een GFR waarden met kreatinine waarden en een paar gegevens te berekenen:

    http://www.medical-calculator.nl/

    Ik begrijp eigenlijk niet waarom behandelaars en psychiaters vrijwel altijd wachten tot een lithiumgebruiker naar een GFR van 60 gedaald is (stadium 3 nierschade!)om hen te vertellen dat lithium schadelijk voor hun nieren is geweest en een nefroloog in te schakelen. En dan maar hopen dat de schade niet blijvend is of erger zelfs na het stoppen met Lithium door blijft gaan… Dat wil toch niemand? Tot nu toe gaat het nog goed op Lithium en ik hoop dat het ook zo blijft, maar zodra het met mijn nieren snel achteruit gaat ga ik ook direct naar Depakine overstappen. Zo ver wil ik het echt niet laten komen!

  8. R. Hoekstra schreef:

    Graag wil ik op de laatste reactie reageren. Als de nierfunctie minder wordt (de GFR) is dat niet per definitie veroorzaakt door lithium. Je moet ook altijd onderzoeken of er misschien andere aandoeningen een rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan suikerziekte.
    Verder is het niet altijd verstandig lithium te stoppen en naar een ander middel over te stappen als de nierfunctie afneemt. Bij sommigen is lithium het enige medicijn dat manieën of depressies kan voorkomen. Alternatieven werken soms minder of helemaal niet. Je moet dan kiezen tussen weer stemmingsklachten krijgen of het risico lopen dat je nieren wat minder worden. Een lastig dilemma! In de praktijk zie ik dat veel mensen meestal toch met lithium doorgaan als we alle voor- en nadelen op een rij zetten.
    Bovendien is het niet duidelijk wat er gebeurt als je met lithium stopt. Niet altijd beschadigen je nieren almaar meer. Maar een heel kleine groep lithiumgebruikers komt met hun nierfunctie zo in de problemen dat ze met nierdialyse moeten beginnen.

  9. Geert Talsma schreef:

    Ik gebruik al 14 jaar Lithium en controleer elke 3 mnd deze waarde en jaarlijks een totaal bloedbeeld. Bij elke verandering in hoeveelheid lithium is er altijd een xtra controle. De waarden zijn altijd goed. Sinds het gebruik heb ik geen diepe dalen meer(geen zelfdoding gedachten) en de laatste jaren gaat het steeds beter. Ik moet er niet aan denken om zonder Lithium verder te gaan. No way!

  10. Bernadette schreef:

    Inmiddels bijna een jaar verder en zonder lithium. Gaat goed met mij op depakine al werkt dat onvoldoende antidepressief. Ik heb er in februari/maart dagelijks zyprexa bij geslikt en daarmee een depressie de deur kunnen wijzen. Gaf ook wel weer extra kilo’s helaas. Dit jaar ga ik het proberen met meer daglicht of lichttherapie. Mijn nierfunctie is eigenlijk nog hetzelfde als toen ik nog lithium slikte GFR 34 en een kreatinine van 147 waren de laatste waarden. Ik ga nu om het half jaar naar de nefroloog en we hopen dat het zo stabiel blijft. Intussen ben ik heel erg blij dat ik niet meer die vreselijke dorst heb (diabetes insipidus) ik dronk ruim 6 liter per dag. Gelukkig ben ik ruim 26 jaar stabiel geweest met lithium en is het zo dat niet iedereen zijn nierfunctie zo achteruit gaat.

  11. Bernadette schreef:

    Ik heb ook de poster van Rocco Hoekstra et al gevonden van het ISBD in Toronto

    Lithium nephropathy: a long-term complication
    of chronic lithium therapy
    A Hercegovaca
    , R Hoekstrab
    , TM Boschc
    , AM Alphena
    aDepartment of Nephrology, Maasstad Hospital, Rotterdam,
    Netherlands, bDepartment of Psychiatry, Delta Center for Mental
    Health Care, Rotterdam, Netherlands, cDepartment of Hospital
    Pharmacy, Maasstad Hospital, Rotterdam, Netherlands
    Aims: Lithium is the treatment for bipolar disorder. Lithiuminduced
    nephropathy is a known complication limiting its use. The
    aim of this study is to establish the prevalence of renal failure in our
    population and to relate its occurrence to lithium serum concentration,
    number of intoxications and duration of lithium therapy.
    Methods: We selected 1751 patients on lithium therapy from the
    laboratory database of the Delta Center for Mental Health Care,
    Rotterdam. The database contains measurements of lithium and
    creatinine concentration over a period from 2000 to 2011. eGFR
    was calculated using the 4-variable MDRD formula. Renal failure
    was defined as having GFR < 60 mL/min on at least 2 measurements
    6 weeks apart. A comparison was made between patients
    with and without renal insufficiency regarding the number of lithium
    intoxications, mean lithium concentration in serum, duration
    of therapy, cardiovascular disease, hypertension and diabetes mellitus.
    Results: 305 out of 1751 (17.4%) patients were developed renal failure.
    Renal failure was positively correlated with duration of lithium
    therapy (p < 0.0001). Mean lithium serum concentration and
    a history of lithium intoxication did not prove different between
    groups. Significant correlation was observed between renal insuffi-
    ciency and cardiovascular disease, hypertension and diabetes mellitus.
    Conclusions: The incidence of renal insufficiency in our cohort is
    comparable to other reports. Longer duration of lithium therapy
    was found to be associated with an increased risk of renal insuffi-
    ciency. Contrary to our expectation the frequency of toxic lithium
    serum concentration was not clearly associated with an increased
    risk of renal failure.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *