Zoekresultaten voor: roken

bipolaire stoornis en hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten komen bij bipolaire patienten veel vaker voor dan bij de gemiddelde bevolking. In een groot onderzoek in 2001 bleek dit wel 5 keer vaker voor te komen en gemiddeld ontstaan hart- en vaatziekten 14 jaar eerder.IMG_1568[1]

Adipositas, zwaarlijvigheid, kan een oorzaak hiervan zijn. Niet alleen kan de bipolaire stoornis zelf tot een groter gewicht leiden, maar het gebruik van medicijnen kan dit nog eens versterken. Verder roken psychiatrische patienten meer.

In een recent artikel in het tijdschrift ‘Bipolar Disorders’ wordt nog eens aandacht gegeven aan het cholesterol. Dit blijkt bij veel bipolaire patienten verhoogd, vaak los van het gebruik van medicijnen. Cijfers varieren van 22 tot 68%. Een verhoogd cholesterol – meer specifiek een verhoogd LDL-cholesterol – kan ook de kans op hart- en vaatziekten vergroten.

De schrijver van het artikel pleit voor regelmatige controle van het cholesterol, zeker als meerdere risico’s tegelijk voorkomen (bijvoorbeeld suikerziekte, adipositas, roken). Ook zou hij graag zien dat eerder wordt begonnen met zogenaamde statinen. Dit zijn medicijnen om het cholesterol te verlagen.
(Andrade, Bipolar Disorders 2013:15:813-823)

Hoeveel slaap is genoeg?

Al vele malen heb ik benadrukt dat een goede nachtrust, een vast ritme, van groot belang is voor de bipolaire patient. Zie ook: http://www.deltamania.nl/7-tips-voor-een-betere-slaap/ en bijvoorbeeld: http://www.deltamania.nl/slaap-een-belangrijk-fenomeen-voor-de-bipolaire-patient/.

Maar hoeveel slaap heeft een mens nodig?
Dit hangt met verschillende factoren samen, maar leeftijd is de belangrijkste. Grofweg heeft een schoolgaand kind 9 tot 11 uur nodig en een volwassene 7 tot 8 uur. Andere factoren die hiermee samenhangen zijn: zwangerschap (zeker in het begin heb je meer slaap nodig), eerder slaaptekort (na meerdere nachten slecht slapen, heb je meer slaap nodig) en de slaapkwaliteit (word je bijvoorbeeld vaak onderbroken in de slaap).

Sommige mensen zeggen dat ze zich fit voelen na maar enkele uurtjes slaap. Uit onderzoek blijkt echter dat mensen die altijd zo weinig slapen toch minder goed functioneren bij complexe taken.

Woman Sleeping

in de serie beroemdheden met een bipolaire stoornis: Brian Wilson – 1

door Rowan du Burck:
Brain Wilson is natuurlijk de creatieve kracht van de Beach Boys geweest, maar speelde sinds 1968 nog maar een kleine rol binnen de band en ging niet meer mee naar optredens. Dit had te maken met alle problemen waarmee hij te kampen had. Hij bracht veel tijd door in bed; slapend, drugs gebruikend en obsessief aan het eten. Van zijn ‘Beach Boy-look’ was uiteindelijk niet veel meer over. Toen hij na lange tijd in het psychiatrische circuit terecht kwam, constateerde men dat hij waarschijnlijk een ‘schizoaffectieve stoornis van het bipolaire type’ moest hebben.brian wilson

Men dacht aan deze aandoening o.a. omdat hij stemmen hoorde. In opdracht van deze stemmen vertoonde hij vreemd gedrag. Hij had verder een laag gevoel van eigenwaarde, ook omdat de stemmen hem constant doorgaven dat hij niets waard was. Hierdoor voelde hij zich depressief.

Wat nu precies van invloed is geweest op de problemen van Brian Wilson is niet geheel duidelijk. Zijn vader zou hem nogal hardhandig hebben aangepakt. Sommigen zeggen dat hij bezweek onder de druk, als leider van een van de populairste bands uit die tijd. De Beach Boys waren almaar aan het reizen en optreden en voortdurend werden hoge verwachtingen uitgesproken door fans en critici om met een nog mooier geluid te komen op een volgend album. Het is hem in ieder geval te veel geworden.

Op enig moment kreeg hij een inzinking op een vliegveld toen hij weer naar een optreden moest. Aanvankelijk afgedaan als vliegangst, werd het later duidelijk dat er veel meer aan de hand was.beach boys

melatonine als slaapmiddel

Gebruikelijke slaapmiddelen als temazepam, lormetazepam en andere ‘-pammen’ werken niet altijd even goed en leiden vaak tot gewenning. Is melatonine dan een goed alternatief?

Melatonine is een hormoon dat geproduceerd wordt door de pijnappelklier, een klein gebiedje midden in de hersenen. Als het donker wordt, maakt deze klier meer melatonine. Melatonine zorgt ervoor dat het lichaam een signaal krijgt dat het avond wordt en het dus langzaam bedtijd wordt. Ook zorgt het voor enige slaperigheid, misschien doordat het de bloedvaten in het lichaam iets meer openzet. De huid wordt wat warmer en je voelt je slaperiger worden.jetlagapps_com_timezone_clocks_shutterstock_24754498_72dpi_komprimiert

Sommige mensen hebben een verstoring van het dag- en nachtritme. Het meest duidelijk is dit als je naar een andere tijdzone vliegt en je lat hebt van een jetlag. Een enkele keer is een slaapstoornis ook terug te voeren op het niet goed ingesteld staan van de biologische klok.

In die situaties kan melatonine enigszins helpen. Het zet als het ware de klok weer gelijk. Voor de meeste slaapstoornissen helpt het echter niet of nauwelijks, voor zover nu onderzocht.

Als je het inneemt is vooral het tijdstip van inname van belang. Je kan de natuurlijke melatonine-piek het beste aanvullen door een tablet in te nemen als het schemerig wordt. Dat is het moment dat het lichaam normaal gesproken extra melatonine maakt.  sleeping women

DSM en bipolaire stoornis – II

Zoals beloofd de belangrijkste wijzigingen voor de bipolaire stoornis in de DSM-5 ten opzichte van de vorige DSM-4.

  • in de DSM-4 staat vermeld dat je in de manie een abnormale, verhoogde stemming moet hebben. In de DSM-5 is daar bij gekomen dat je ook meer activiteit of meer energie moet hebben. De criteria worden dus iets strenger. Minder mensen zullen dus een echte manie, volgens deze definitie, hebben.
  • in de DSM-5 wordt een hypomanie, ontstaan tijdens gebruik van antidepressiva, ook als bipolaire II stoornis beschouwd. In de DSM-4 was dit nog niet zo. Dit komt relatief vaak voor, waardoor ik verwacht dat de diagnose bipolaire II stoornis vaker gesteld zal worden.
  • meerdere subgroepen van de bipolaire stoornis worden onderscheiden. Voorheen kwamen deze allemaal in een soort restgroep (NAO), nu kan je bijvoorbeeld een bipolaire stoornis waarbij de hypomanie net iets korter duurt dan 4 dagen toch benoemen.
  • tenslotte de gemengde episode. Deze wordt iets praktischer beschreven. In de DSM-5 wordt gesproken van een depressieve stoornis met gemengde (dus manische) kenmerken of van een manische episode met gemengde (dus depressieve) kenmerken. De criteria van de gemengde episode waren in de DSM-4 zo streng dat dit bijna nooit voorkwam, terwijl we in de praktijk juist geregeld mengbeelden zien. (zie ook: http://www.deltamania.nl/?s=gemengd).

dsm-5-released-big-changes-dsm5

bipolaire stoornis en hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten komen bij bipolaire patienten veel vaker voor dan bij de gemiddelde bevolking. In een groot onderzoek in 2001 bleek dit wel 5 keer vaker voor te komen en gemiddeld ontstaan hart- en vaatziekten 14 jaar eerder.IMG_1568[1]

Adipositas, zwaarlijvigheid, kan een oorzaak hiervan zijn. Niet alleen kan de bipolaire stoornis zelf tot een groter gewicht leiden, maar ook medicijnen kunnen dit nog eens versterken. Verder roken psychiatrische patienten meer.

In een recent artikel in het tijdschrift ‘Bipolar Disorders’ wordt nog eens aandacht gegeven aan het cholesterol. Dit blijkt bij veel bipolaire patienten verhoogd, vaak los van het gebruik van medicijnen. Cijfers varieren van 22 tot 68%. Een verhoogd cholesterol – meer specifiek een verhoogd LDL-cholesterol – kan ook de kans op hart- en vaatziekten vergroten.

De schrijver van het artikel pleit voor regelmatige controle van het cholesterol, zeker als meerdere risico’s tegelijk voorkomen (bijvoorbeeld suikerziekte, adipositas, roken). Ook zou hij graag zien dat eerder wordt begonnen met zogenaamde statinen. Dit zijn medicijnen om het cholesterol te verlagen.
(Andrade, Bipolar Disorders 2013:15:813-823)

bipolaire stoornis en overlap met andere aandoeningen

Een aantal vragen heb ik gekregen over andere aandoeningen dan de bipolaire stoornis. Is er overlap, kan het tegelijk voorkomen, hoe moet de combinatie behandeld worden?

Veel van dit soort kwesties hebben te maken met definities. Psychiaters en wetenschappers hebben afgesproken om een aantal symptomen tezamen een bipolaire stoornis te noemen, een aantal andere symptomen een depressie, en weer een ander syndroom schizofrenie te noemen. Dat is heel belangrijk geweest. Nu weet de hele wereld precies wat je bedoelt als je het over een bipolaire stoornis hebt.

Venn_diagram_ABC_RGB

Nadeel hiervan is dat het trekken van een grens altijd betekent dat sommigen net buiten de definitie vallen. Sommige combinaties van klachten en symptomen passen nu eenmaal net niet in een standaard vakje.

 

Wat betreft de bipolaire stoornis is vaak sprake van overlap met de borderline persoonlijkheidsstoornis of met psychotische stoornissen zoals schizofrenie. Sommige mensen hebben exact het klassieke beeld van de manisch-depressieve stoornis – vaak worden bij die mensen onderzoek verricht, bijvoorbeeld naar het effect van medicijnen – maar veel anderen hebben symptomen die op een bipolaire stoornis lijken maar toch ook klachten die bij iets anders passen. Het is dan lang niet altijd duidelijk of dit verschillende uitingen zijn van een zelfde onderliggend probleem of dat dit eerder twee afzonderlijke problemen zijn die toevallig tegelijk voorkomen.

In de praktijk betekent dit toch zoveel mogelijk maatwerk en (soms lang) uitproberen welke aanpak voor die persoon het beste werkt.

Ik kan me voorstellen dat veel mensen hier tegenaan gelopen zijn. Hebben jullie hier ervaring mee?

 

Frank Sinatra noemde zichzelf manisch-depressief

Opnieuw een stukje van Rowan du Burck. Dit keer over Frank Sinatra, die zichzelf kennelijk manisch-depressief heeft genoemd.

Ik werd erop gewezen dat That’s life! een behoorlijk intrigerende tekst is en sterk het vermoeden oproept van manisch depressieve trekken en suïcidale neigingen. Dus wat zingt hij dan?

“That’s life, that’s what all the people say. You’re riding high in April, Shot down in May, But I know I’m gonna change that tune, When I’m back on top, back on top in June”, om te eindigen met “But if there’s nothing shakin’ come this here July, I’m gonna roll myself up in a big ball and die……. My, My”.

De song komt van het album That’s life uit 1966 en was met een vierde plaats in de Bill-board 100 in de USA een grote hit voor Frank, die inmiddels aan zijn derde comeback bezig was.

Maar is er een echte link naar de psychiatrie te maken met Frank Sinatra? Zou er naast het sterrendom een verborgen geschiedenis zijn, die voor het gemak maar is vergeten? Er zijn vele mythes en verhalen over Frank Sinatra. Zo zou een scene uit The Godfather gaan over de jonge Sinatra. In de film verleent een mafiagangster een vriendendienst, door de manager van een zanger te bedreigen om zo een wurgcontract te laten verscheuren. Er is daadwerkelijk een overeenkomst, want Frank had in het begin van zijn carrière een wurgcontract met de bekende Big BandleiderTommy Dorsey. Uiteraard wordt dit tegengesproken en zou het contract netjes voor een forse som zijn afgekocht.

Er bestaat er ook een verhaal, dat Frank Sinatra gedurende de Tweede Wereldoorlog zijn diensttijd heeft afgekocht voor $40.000,-. Dit gerucht is later zelfs door de FBI onderzocht, maar ontkracht. Volgens het officiële keuringsrapport is hij afgekeurd wegens een gescheurd trommelvlies. Bij het vrijgeven van het rapport in 1998 echter bleek dat Frank volgens de keuringsartsen om psychische en psychologische redenen ongeschikt zou zijn voor actieve dienst. Om betrokkene en de keuringscommissie niet in verlegenheid te brengen, was dit weggelaten en had men het bij een gescheurd trommelvlies gelaten.

Dit is niet de enige psychiatrische aanwijzing. Zo zijn er berichten dat Frank in de jaren vijftig meerdere zelfmoordpogingen heeft gedaan, waaronder een overdosis tijdens een verblijf bij Lake Tahoe en een poging met een gasoven in het New Yorkse appartement van Mamie Sacks. Ook zou hij ooit door songwriter Jimmy van Heusen in de lift van een New Yorks hotel gevonden zijn met doorgesneden polsen. Iets wat later in verschillende biografieën van anderen wordt bevestigd. In deze biografieën wordt ook gesproken over hoe men het met een man kan uithouden die stemmingswisselingen heeft, zoals Frank. Als excuus of reden wordt vaak verwezen naar de mislukte relaties en het verdriet dat hij had bij de scheiding van filmster Ava Gardner. Zelf heeft Frank in een interview bevestigd dat hij, zoals hij het noemde, ’18-karaats manisch-depresief’ was en een leven leidde met gewelddadige emotionele tegenstellingen en een overmatige hoeveelheid droefenis en gevoel. Ook Frank’s eigen dochter Tina gaf hierover een mooie quote: “A Zoloft a day, would have kept dad’s demons away!”. Zij betreurt het dat deze medicijnen toen nog niet bestonden.

Ook al is de hit That’s life niet door Frank Sinatra zelf geschreven, hij lijkt wel de beste vertolker van deze song te zijn; alsof het voor hem geschreven is.

Mijn commentaar: uit dit alles vind ik het niet direct overtuigend dat Frank Sinatra een bipolaire stoornis had. We zien dat vaker: mensen die wisselende stemmingen of ‘buien’ hebben, worden al snel manisch-depressief genoemd. Bij een bipolaire stoornis echter moeten de verschillende stemmingen toch wel enige tijd duren. Een wat neerslachtige bui van enkele uren is onvoldoende om iemand depressief te noemen. Verder is de kern van de bipolaire stoornis toch vooral de (hypo-)manie. Ik lees in dit stukje vooral over sombere perioden met verdriet, zelfmoordpogingen en droefenis, maar niet zozeer over hyperactiviteit, het gevoel de hele wereld aan te kunnen, euforie en overmatige energie. Dat is toch echt in meer of mindere mate nodig om van een bipolaire stoornis te kunnen spreken. Misschien bedoelde Frank ‘manisch-depressief’ vooral zoals het wel in de volksmond wordt gebruikt: ‘zeer wisselend’ of af en toe last hebben van een zeer depressieve bui.

bipolair = manisch-depressief

Bipolaire stoornis is een ander woord voor manisch-depressieve stoornis. Wat vroeger ‘manisch-depressief’ werd genoemd, noemen we nu steeds meer ‘bipolair’, maar het betekent precies hetzelfde.

De manisch-depressieve stoornis is niet een depressie die heel ernstig is, maar een stemmingsstoornis waarbij een manische fase kan worden afgewisseld met een depressieve periode. Bij de manie is de stemming tegengesteld aan een depressie. Bij iemand met een manisch-depressieve stoornis gaat de stemming dus naar twee polen, een pool met een verhoogde stemming en een pool met een verlaagde stemming. Vandaar bi (twee)-polaire stoornis.

Overigens komen we ook mensen tegen die alleen maar manieën doormaken en nooit een depressie. Dat noemen we ook een bipolaire stoornis. Dat is nu eenmaal internationaal zo afgesproken.