lamotrigine lijkt redelijk veilig in de zwangerschap

Mensen die vooral last hebben van bipolaire depressies hebben soms baat bij het anti-epilepticum Lamotrigine. Inmiddels wordt dit middel best vaak gebruikt.

De risico’s van het gebruik van lamotrigine in de zwangerschap zijn nog maar weinig onderzocht.

In een recente meta-analyse, waarbij verschillende onderzoeken tezamen worden genomen, gaf aan dat er geen toename was van aangeboren afwijkingen als lamotrigine werd voortgezet tijdens de zwangerschap. In een onderzoek uit Israël werden onlangs nog eens 83 zwangeren onderzocht die lamotrigine bleven gebruiken. Ook bij hen kwamen geen aangeboren afwijkingen of bijvoorbeeld onttrekkingsverschijnselen bij de pasgeboren baby voor.

Deze onderzoeken suggereren dus dat het mogelijk is lamotrigine te blijven gebruiken als je zwanger bent.

30 maart: World Bipolar Day

Op 30 maart, de geboortedag van Vincent van Gogh, wordt jaarlijks World Bipolar Day gehouden. Een dag waarop wereldwijd extra aandacht wordt gegeven aan de bipolaire stoornis.

Ook dit jaar worden in Nederland verschillende bijeenkomsten georganiseerd vanwege deze dag. Als thema is in ons land nu gekozen voor de beeldvorming rond de bipolaire stoornis. Ofwel: hoe wordt de bipolaire stoornis in beeld gebracht in films en op t.v. en wat heeft dat voor invloed op patienten, betrokkenen en op het imago van de bipolaire stoornis.

Zie deze link:  world bipolar day in Nederland voor een overzicht van de locaties waar een bijeenkomst wordt georganiseerd rond 30 maart.

standpunt huisartsen over controle van lithium

Onlangs publiceerde de NHG, het landelijke genootschap van huisartsen, een standpunt over het voorschrijven van herhaalmedicatie voor psychiatrische patiënten. Voor mensen met een bipolaire stoornis betreft dat vooral lithium.

De huisartsen stellen dat zij alleen de controles van lithium kunnen overnemen als zij

  • zich voldoende bekwaam voelen
  • een goede overdracht met instructie van de psychiater ontvangen
  • de mogelijkheid hebben gemakkelijk te overleggen en terug te verwijzen naar de psychiater

Zij zijn dus niet verplicht de controles over te nemen. Als zij het voorschrijven van lithium wel overnemen, zijn zij er ook voor verantwoordelijk, moeten zij de controles volgens de richtlijnen uitvoeren en kennis hebben van complicaties.

Patiënten dienen akkoord te zijn met controles door de huisarts en ook voldoende geïnstrueerd zijn.

Specifiek over lithium is een bijlage bij dit standpunt toegevoegd. Daarin wordt ook ook verwezen naar onze website: www.allesoverlithium.nl.

bipolaire I en bipolaire II stoornis: verschillende oorsprong?

Het verschil tussen type I en type II bipolaire stoornissen is de ernst van de manische episode. Als slechts hypomanieën, d.w.z. minder ernstige manieën, voorkomen, spreken we van een type II. De depressieve fasen kunnen bij beide varianten even ernstig zijn.

Lang is gedacht dat een bipolaire II stoornis dus een mildere variant is van de bipolaire I stoornis. Het zou gaan om dezelfde soort aandoeningen.

Uit een groot populatie-onderzoek in Zweden is nu gebleken dat in bepaalde families type II meer voorkomt en in andere families juist type I. Er zijn veel minder families waar zowel bipolaire I als bipolaire II stoornissen worden overgeërfd. Er is natuurlijk wel overlap tussen deze aandoeningen, maar toch vindt overerving vooral per type bipolaire stoornis plaats.

Dit is het eerste grote familie-onderzoek dat onderscheid maakt tussen de bipolaire I en II stoornis. Dit kan van groot belang zijn in de zoektocht naar de oorzaken van de aandoening.

(bron: Jie Song, Biological Psychiatry, 2017)

wat is de beste voorspeller van een nieuwe episode?

Van alles wordt geprobeerd om een volgende episode, manie of depressie, zo vroeg mogelijk te herkennen. Als je er snel bij bent, kan vaak veel ellende worden voorkomen. We maken signaleringsplannen, schakelen familie in, monitoren mensen zo goed mogelijk, maar toch lukt het niet altijd om een manie of depressie voor te zijn.

Onderzoekers uit Canada hebben uitgezocht welke verschijnselen nu het beste een nieuwe episode voorspellen. Met geavanceerde wiskundige technieken vergeleken zij de stemming, het energieniveau en de slaap met elkaar en bekeken in de loop van de tijd welke veranderingen de beste voorspellers waren.

Energie was een betere voorspeller dan de stemming of de slaap. Dit gold voor zowel manische als depressieve episoden.

Dit is eigenlijk best herkenbaar uit de praktijk. Technieken die helpen een nieuwe episode in een vroeg stadium te signaleren zouden zich dus vooral op het energieniveau moeten richten.

 

Dolores O’Riordan overleden

Vorige week verscheen plotseling het bericht dat Dolores O’Riordan was overleden. Eerder heb ik een stukje over haar gepost. Zie: Dolores O’Riordan.
Deze zangeres van the Cranberries was een van de grote sterren van de jaren ’90. Zij vertolkte stevige rocksongs met een heel kenmerkende Ierse ‘folk’-klank. ‘Zombie’ is een van hun grootste hits. Zij leed aan een bipolaire stoornis.

cognitieve training

Veel patiënten met een bipolaire stoornis klagen over een mindere concentratie, minder goed kunnen plannen, minder overzicht hebben. Dat noemen we cognitieve functies. Als dit niet geheel herstelt is dat van grote invloed op het algemeen functioneren.

De laatste tijd zijn verschillende trainingen ontwikkeld om de cognitieve functies bij mensen met een bipolaire stoornis te verbeteren. Nog niet goed duidelijk was of deze trainingen ook helpen.

Onderzoekers uit Pittsburgh, USA, hebben een intensieve computertraining ontwikkeld, gericht op een aantal specifieke cognitieve functies. Gedurende 70 uur kreeg een groep bipolaire patienten deze training. De effecten hiervan werden vergeleken met een controlegroep die even lang op een computer vooral quizvragen beantwoordde.

Op het eind van de training presteerden de mensen die de training hadden gevolgd duidelijk beter. De algehele cognitieve functies waren beter en meer specifiek presteerden zij beter op snelheid en bijvoorbeeld geheugen. Ook na 6 maanden was dit verschil nog zichtbaar.

Dit is een belangrijk resultaat en hopelijk leidt het tot het ontwikkelen van nog meer specifieke trainingsmethoden.

(bron: Lewandowski et al., J. Clin. Psych oktober 2017)

Ook in 2018: veel geluk toegewenst!

We proberen ook in 2018 met regelmaat nieuwe wetenswaardigheden te plaatsen.

toch maar een oliebol minder?

Hart- en vaatziekten komen bij bipolaire patiënten veel vaker voor dan bij de gemiddelde bevolking. In een groot onderzoek in 2001 bleek dit wel 5 keer vaker voor te komen en gemiddeld ontstaan hart- en vaatziekten 14 jaar eerder.

Adipositas, zwaarlijvigheid, kan een oorzaak hiervan zijn. Niet alleen kan de bipolaire stoornis zelf tot een groter gewicht leiden, ook medicijnen kunnen zorgen voor gewichtstoename. Roken kan een andere oorzaak zijn.

In een artikel uit 2013 in het tijdschrift ‘Bipolar Disorders’ wordt nog eens aandacht gegeven aan het cholesterol. Dit blijkt bij veel bipolaire patiënten verhoogd, vaak los van het gebruik van medicijnen. Cijfers variëren van 22 tot 68%. Een verhoogd cholesterol – meer specifiek een verhoogd LDL-cholesterol – kan ook de kans op hart- en vaatziekten vergroten.

De schrijver van het artikel pleit voor regelmatige controle van het cholesterol, zeker als meerdere risico’s tegelijk voorkomen (bijvoorbeeld suikerziekte, adipositas, roken). Ook zou hij graag zien dat eerder wordt begonnen met zogenaamde statinen. Dit zijn medicijnen om het cholesterol te verlagen.
(Andrade, Bipolar Disorders 2013:15:813-823)

lithium en suïcide

Van lithium wordt al lang gedacht dat het in enige mate beschermt tegen zelfmoord. Onlangs hebben 2 onderzoekster uit Oxford alle onderzoeken over dat onderwerp nog eens op een rij gezet.

Hoewel allerlei verschillende groepen zijn onderzocht, op diverse manieren en niet allemaal even nauwkeurig, komen zij toch tot de conclusie dat er voldoende bewijs is dat lithium inderdaad anti-sucidaal werkt.

Zij stellen daarom dat lithium eigenlijk vaker zou moeten worden voorgeschreven, ook als je het afweegt tegen mogelijke nadelen van lithium.
(bron: Smith en Cipriani, bipolar disorders sept 2017)