modafinil: soms enig effect op bipolaire depressie

Eerder schreef ik over de mogelijkheden om een bipolaire depressie te behandelen. Ik noemde een aantal middelen die geprobeerd kunnen worden als twee eerdere pogingen geen baat hebben gegeven. http://www.deltamania.nl/bipolaire-depressie-vaak-lastig/

Zoals beloofd kom ik op de verschillende medicijnen terug. Te beginnen met modafinil. Op dit moment wordt ook armodafinil onderzocht. Dat is min of meer dezelfde stof, maar met een langere werking.

Modafinil is in Nederland geregistreerd als medicijn tegen narcolepsie. Dat is een aandoening waarbij je overmatig slaperig bent en zomaar in slaap kan vallen. Modafinil verhoogt de waakzaamheid en het verbetert de mogelijkheid om wakker te blijven. Hoe dat precies werkt, weet men niet precies. Het wordt meestal gebruikt als alternatief voor methylfenidaat (Ritalin) en het wordt dus ook wel eens geprobeerd bij ADHD, hoewel het daarvoor niet geregistreerd is.

Vermoeidheid en passiviteit zijn veel voorkomende symptomen bij de bipolaire depresssie en het is dan ook niet verwonderlijk dat modafinil bij deze aandoening is onderzocht. Ik heb twee studies kunnen vinden waarbij modafinil is vergeleken met placebo. Modafinil werd gegeven tegelijk met een stemmingsstabilisator (bijvoorbeeld lithium of valproaat).

Dit had een redelijk effect op de depressieve klachten. Beter in elk geval dan placebo. Risico van een stimulerend middel kan zijn dat iemand doorschiet in een manische fase. Dit kwam in deze studies echter niet voor.

Er is nog veel te weinig onderzoek gedaan om nu een zinnig advies hierover te geven. In sommige gevallen zou modafinil te overwegen zijn bij gelijktijdig gebruik van een stemmingsstabilisator. Hoewel het in de genoemde studies niet gebeurde, zijn er wel gevallen beschreven waarbij iemand manisch werd na het gebruik van een dergelijk middel. Goed overleg met de behandelend psychiater en een zorgvuldige afweging van risico’s lijkt mij minimaal nodig, voordat je een dergelijk middel zou gebruiken, bij een aandoening waarvoor dit medicijn niet geregistreerd is.

1 reactie op modafinil: soms enig effect op bipolaire depressie

  1. Jonas schreef:

    Dat is inderdaad interessant, maar is dit middel ook vergoed als het off-label is in Nederland (bij mijn weten niet)? Nog een paar vragen:

    Ik heb begrepen dat een probleem met veel van dat soort studies en de manie-switch is dat het ook kan zijn dat het middel wat van de ‘kernkenmerken’ van de depressie maskeert/betert en dus op die manier helpt.

    Zou het middel dan ook niet gewoon de kernkenmerken maskeren (zoals vermoeidheid) zonder meer de oorzaak aan te pakken?

    Worden de (klassiekere?) stimulaten niet al off-label gebruikt bij ernstig zieke patiënten?

    Zelf heb ik ervaren dat stimulanten (farmacotherapeutisch gebruik) juist _remmend_ werken op manie, of dat een algemener verschijnsel is weet ik niet.

    Uiteraard zijn alle nieuwe onderzoeken naar nieuwe toepassingen van bekende medicijnen meer dan welkom! Het lijkt erop dat we niet veel moeten verwachten van compleet nieuwe klassen van middelen de komende decennia…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *