Berichten

ECT voor de bipolaire depressie

Zeker als antidepressiva niet genoeg helpen, komt iemand met een depressie soms in aanmerking voor electroconvulsieve therapie (ECT). Hierbij krijgt de patient een stroompulse via de schedel toegediend, waardoor in gecontroleerde omstandigheden een epileptisch insult optreedt. Dit blijkt in de praktijk vaak erg goed te werken.
Onderzoekers uit Canada hebben allerlei studies verzameld naar ECT bij mensen met een bipolaire stoornis in een depressieve fase.

Zij vonden dat, bij elkaar opgeteld, 77% van de bipolaire patienten verbetering vertoonde na ECT (dat was iets meer dan de unipolair depressieve patienten).  52% herstelde volledig na ECT. Bipolaire patienten hadden bovendien minder ECT-sessies nodig om dit effect te bereiken.

Geconcludeerd kan worden dat juist ook voor mensen met een bipolaire stoornis deze behandeloptie effectief kan zijn.

(bron: Bahji et al., Acta Psych Scand, dec 2018)

lithiumcontroles: vaak onvoldoende.

Bij lithiumgebruik is het belangrijk met regelmaat op de juiste wijze de lithiumspiegel te controleren. Ook de nieren en o.a. de schildklier dienen volgens richtlijnen gecheckt te worden. Dit kan bijwerkingen en schadelijke gevolgen voorkomen.

In Nederland is Mariette Nederlof nagegaan in hoeverre de richtlijn voor deze controles worden nageleefd.

Van de ruim 1500 patienten die minimaal 6 maanden lithium gebruikten, was bij 65% het lithium gecontroleerd, bij 73% de nierfunctie en bij 54% de schildklierfunctie. Slechts bij 17% hadden deze 3 controles volgens de richtlijn plaatsgevonden.

Omdat dit risicovol is, moeten we goed nadenken hoe dit beter kan.
Voor meer informatie over welke controles nodig zijn: http://www.allesoverlithium.nl/home.

(bron: Nederlof et al., Bip. Disorders, november 2018)

de unipolaire manie

Een depressieve stoornis wordt ook wel een unipolaire depressie genoemd. Zodra een persoon een keer manisch is geweest, zeggen we dat hij een bipolaire stoornis heeft. Zo’n patient kan dus fasen doormaken die naar beide polen, de manische en de depressieve pool, uitslaan.
In de praktijk zien we echter ook wel eens mensen die alleen manisch worden en nooit depressief. De afspraak is dat we die mensen toch ook ‘bipolair’ noemen.

Is deze groep, die enkel manisch kan worden, te onderscheiden van de bipolaire groep, die zowel manisch als depressief kan worden? Zouden we kunnen zeggen dat die aan een unipolaire manie lijden?

Dit nu is een groep onderzoekers nagegaan door een aantal grote bevolkingsstudies bijeen te leggen.

Zo kwamen zij tot ongeveer 300 personen met enkel manieen en ongeveer 500 met een bipolaire stoornis. Opvallend was dat de groep met alleen manische episoden uit meer mannen bestond. Verder kwamen in deze groep minder angststoornissen, zelfmoordpogingen en drugsproblemen voor.

Al met al lijkt het erop dat de unipolaire manie inderdaad te onderscheiden is van de bipolaire stoornis. Zo is eigenlijk ook onze ervaring in de praktijk. Uit deze studie blijkt dat zij misschien een iets gunstiger beloop laten zien.
(bron: Angst et al., Bip. Disorders, nov 2018)

wintertijd..

In het voor- en najaar komen meer stemmingsklachten voor. Eerder heb ik al soortgelijke berichten geplaatst (bijv: http://www.deltamania.nl/de-dagen-worden-langer/. Inmiddels is het alweer najaar en worden de dagen merkbaar korter. Het is vroeger donker en later licht. Vannacht wordt ook de klok weer een uur verzet.
Veel bipolaire patienten zijn wat gevoeliger voor dit soort verschuivingen dan de gemiddelde mens. De kans op een manie of depressie is dan wat groter. Waarschijnlijk speelt hierbij een rol dat in het voor- en najaar de grootste verschillen tussen licht en donker optreden. Voor sommigen misschien reden extra goed op het dag- en nachtritme te letten en zichzelf even goed in acht te nemen.

hoe langer depressief, hoe meer onsteking in het brein

Men denkt dat de bipolaire stoornis, maar ook depressie, in veel gevallen verband houdt met een verstoord afweersysteem. Vaak is al gevonden dat er meer ontstekingswaarden worden gevonden bij mensen met een (bipolaire) depressie.

Een indrukwekkende studie uit Canada liet onlangs zien dat mensen die langer depressief zijn, hogere ontstekingswaarden in hun brein hebben.

Tien mensen met een depressie die al langer dan 10 jaar aanhield, tien mensen met een depressie korter dan 10 jaar en 30 gezonde controles werden onder een PET-scan gelegd. Gekeken werd naar bepaalde eiwitten die verband houden met de gliacellen, de afweercellen van het brein.

Hoe langer iemand depressief was, des te meer van die eiwitten werden gevonden.

Dit geeft aan dat een andere behandeling vereist is, naarmate een depressie langer duurt. Men zou zich dan meer kunnen richten op ontstekingen. Ook geeft het aan dat een langdurige depressie schade lijkt aan te brengen aan het brein. Het is goed om zo snel mogelijk in te grijpen, indien mogelijk. Iets dergelijks lijkt ook te gelden voor een manie.

(bron: Setiawan et al., Lancet Psychiatry 2018)

ketamine neusspray: tegenstrijdige resultaten

Eerder schreef ik over Ketamine een aantal stukjes. Dit is een middel waarvan al lang bekend is dat het uitstekend een depressie kan behandelen. Probleem is alleen dat het slechts erg kort werkt. Het is nog niet goed gelukt de werking van ketamine te laten aanhouden, waardoor het ook bruikbaar is in de praktijk.

De laatste tijd wordt vooral gezocht naar allerlei varianten. Zo ook het in de neus met een spray inspuiten van ketamine. Hierdoor zou het per infuus toedienen van ketamine vermeden kunnen worden. De eerste berichten hierover waren positief.

Nu is echter een onderzoek hiernaar vroegtijdig gestopt. De proefpersonen kregen te hevige bijwerkingen. Vijf van de 10 deelnemers kregen een hoge bloeddruk, psychotische klachten en coordinatie problemen.

Nog veel onderzoek is dus nodig eer dit een toepasbare methode kan worden.

(bron: Loo, J Psychopharmacol 2018)

in de serie beroemdheden met een bipolaire stoornis: wat is er toch met Kanye West?

Velen zien in Kanye West een briljante rapper en producer. Hij stond echter ook altijd wel bekend als een wat zonderling type. Verschillende incidenten hebben zich voorgedaan, waarbij hij bijvoorbeeld andere artiesten bij prijsuitreikingen beledigde. Ook baarde hij opzien door met Kim Kardashian te trouwen (en hun kind North te noemen). Zijn muzikale prestaties bleven echter op de voorgrond staan.

In de aanloop naar zijn album ‘the Life of Pablo’ werd misschien de druk voor hem wat te groot. Hij plande een enorm festijn om dat album te dopen, in Madison Square Garden te New York, maar dit liep uit op een chaos. Hij twitterde er lustig, maar steeds onbegrijpelijker op los. Tot het bericht kwam dat hij opgenomen was in een psychiatrische kliniek. Later verkondigde hij dat hij een bipolaire stoornis heeft.

Net voor de zomer kwam weer een nieuw album van Kanye West uit. De meningen over dit werk zijn verdeeld. Het is in elk geval weer zeer originele muziek. Opvallend is de hoes van de cd: hierop staat vermeld dat hij het haat om bipolair te zijn. Met daaronder dan weer wel de opmerking dat het ‘awesome’ is.

Het is mij niet duidelijk of daadwerkelijk de diagnose bipolaire stoornis bij hem is gesteld. In verschillende interviews, die terug te vinden zijn op youtube, vertelt hij er wel over. De laatste tijd komt hij weer veel in het nieuws met de meest aparte uitingen. Hij profileert zich (als zwarte man) als vurig aanhanger van Donald Trump, treedt op verkleed in een bronwaterfles, profileert zich als kledingontwerper met tamelijk vreemde kleding en heeft zijn naam veranderd in ‘Ye’. Of dit een voorbode is van een volgende opname of dat we dit moeten zien als geniale creativiteit zal de tijd leren.

de bipolaire stoornis en de darmen?

Meestal gaan we er van uit dat de biologische oorzaak van de bipolaire stoornis in de hersenen gelegen moet zijn. Soms denken we nog wel eens aan de schildklier of andere hormonale problemen. De laatste tijd krijgen ook de darmen meer aandacht in dit verband.

Een onderzoeksgroep uit Oostenrijk heeft onlangs de darm-hersen-as bestudeerd en gekeken of in de darmen ook iets te vinden is dat de bipolaire stoornis zou kunnen verklaren.

De ontlasting van 32 bipolaire patienten werd vergeleken met die van gezonde controles. Allerlei bepalingen en RNA-onderzoek werd daar op losgelaten.

En ja hoor: ze vonden bij bipolaire patienten meer van bepaalde bacterie-stammen die in verband worden gebracht met ontstekingen, oxidatieve stress en depressieve symptomen.

Zij concludeerden daarom dat de oorzaak of het gevolg van de bipolaire stoornis, bij sommige patienten, ook wel eens in de darmen gelegen zouden kunnen zijn. Zij pleiten daarom voor meer onderzoek hiernaar, maar ook om na te denken over behandelingen gericht op bijvoorbeeld de darmen.

psychotherapie bij jongeren met een bipolaire stoornis

In de richtlijnen voor de bipolaire stoornis staat psychotherapie niet vermeld als perse noodzakelijk. Wel is van verschillende vormen van psychotherapie aangetoond dat het soms van aanvullende waarde kan zijn, vooral om terugval te voorkomen.

In een omvangrijk onderzoek in Nieuw-Zeeland werd een groep van 100 mensen met een bipolaire stoornis, tussen 15 en 36 jaar, in tweeen gedeeld. De helft kreeg Interpersoonlijke en Sociaal Ritme Therapie (IPT_SR). Dat is een van de erkende psychotherapieën voor de bipolaire stoornis. De andere helft kreeg ondersteunende begeleiding door een specialistisch team. Psychoeducatie maakte daar een belangrijk deel van uit. De hele groep werd 3 jaar lang gevolgd en gekeken werd hoe vaak mensen terugvielen in een manie of depressie en hoeveel last zij hadden van manisch of depressieve symptomen.

Uiteindelijk werd geen verschil gevonden in effectiviteit tussen de twee varianten: IPT-SR en de specialistische begeleiding. Wel werd gezien dat beide vormen van begeleiding tot een significante afname van klachten leidde.

Het lijkt dus belangrijk dat wel specifiek aandacht wordt gegeven aan factoren die een risico vormen om een manie of depressie te krijgen, om veel te weten te komen over de aandoening en er meer grip op te krijgen. Een specifieke psychotherapie is daar misschien niet altijd voor nodig.

(bron: Inder et al., Bip Disorders 2018, 20)

lithium en de hitte

Lithium kan riskant zijn als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, te hoog is. Als de waarde te laag is, werkt het minder goed, maar dat is voor 1 of enkele dagen meestal niet zo’n probleem.Rising Temperature

Een verhoogde lithiumspiegel ontstaat vooral door vocht- en zoutverlies. Als het zoutgehalte in het lichaam afneemt, probeert de nier dit zoutverlies tegen te gaan door minder lithium (zout) uit te scheiden.

Bij hoge temperaturen transpireer je meer en is het zaak het vocht en zout voldoende aan te vullen. In landen rond de Middellandse Zee of nog verder, kan het in de zomer zo warm zijn, dat je gemakkelijk uitdroogt. Bovendien kan je in dit soort landen last krijgen van diarree, waardoor je nog meer vocht verliest. Allemaal risico’s voor een verhoging van het lithium.

Zeker als je lithium gebruikt: neem op vakantie een middel tegen diarree mee. Ga liever niet uren achtereen in de volle zon liggen. Drink voldoende en gebruik voldoende zout. Neem bijvoorbeeld wat drinkbouillon mee. Krijg je toch last van diarree of braken, sla dan een keer lithium over. Bij twijfel over bijvoorbeeld vergiftigingsverschijnselen leg dan eventueel contact met je behandelaar.Beach Chairs Watching Ocean