Berichten

lithium vaak niet volgens de richtlijn gecontroleerd.

Het is belangrijk dat zorgvuldige monitoring plaatsvindt als iemand lithium gebruikt. Dat maakt de kans op succes groter en de kans op bijwerkingen en complicaties kleiner. Volgens de richtlijn dient in elk geval de lithiumspiegel, de nierfunctie en de schildklierfunctie op gezette tijden te worden gecontroleerd.

Een aantal Nederlandse onderzoekers ging in een grote database na of deze controles plaatsvonden bij patienten die minimaal 6 maanden lithium gebruiken.

Dat viel nogal tegen.. Slechts 16 % werd netjes volgens de Nederlandse richtlijn gecontroleerd. Vooral bij mannen van volwassen leeftijd, mensen die lithium via de huisarts voorgeschreven kregen en bij patienten die geen andere medicijnen gebruikten, schoten de controles er nogal eens bij in.

Het is mogelijk dat sommigen wel gecontroleerd werden, maar niet in de database voorkwamen, bijvoorbeeld vanwege een opname, maar blijft staan dat waarschijnlijk een belangrijke groep mensen onvoldoende werd gemonitord.

(bron: Nederlof et al, Bip Disord, augustus 2019)

wat is de optimale lithiumspiegel?

Door nog eens goed alle beschikbare studies door te nemen heeft een groep experts gekeken wat nu precies de optimale lithiumspiegel is bij de behandeling van een bipolaire stoornis.

Verrassend genoeg bleek er relatief weinig onderzoek naar gedaan en was het moeilijk harde conclusies te trekken.

Uiteindelijk kwam men tot het advies om bij volwassenen een spiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/L aan te houden. Dit kan verlaagd worden naar 0,4 a 0,6 mmol/L bij een goede respons maar veel bijwerkingen of verhoogd worden naar 0,8 a 1,0 bij een matige respons en weinig bijwerkingen.
Voor kinderen en jongeren kunnen waarschijnlijk dezelfde waarden worden aangehouden, maar daar is nog veel minder onderzoek naar gedaan. Voor ouderen was het ook moeilijk om tot een advies te komen. Meestal worden iets lagere spiegels gehanteerd.

(bron: Nolen et al., Bip. Disorders, augustus 2019)

inspiratie en de bipolaire stoornis

Al veel heb ik geschreven over creativiteit en de bipolaire stoornis. Dat dit verband bestaat, is aannemelijk, maar het is erg moeilijk aan te tonen.

Onderzoekers uit de Verenigde Staten hebben nog een aardige studie hiernaar verricht. Bij 835 studenten namen ze twee vragenlijsten af. Een die het bipolaire risico in kaart bracht (de HPS, hypomanic personality scale) en een die een indruk gaf van ‘inspiratie’. Met een zelf ontworpen vragenlijst probeerden zij na te gaan of de proefpersonen dachten dat hun inspiratie uit henzelf, uit anderen of uit de wijdere omgeving ontstond.

Studenten die gevoelig zijn voor bipolaire stemmingswisselingen, rapporteerden meer inspiratie en hadden ook vaker het gevoel dat die inspiratie uit henzelf kwam.

(bron: Jones et al., PlosONe 2014)

lithium en de hitte

Lithium kan riskant zijn als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, te hoog is. Als de waarde te laag is, werkt het minder goed, maar dat is voor 1 of enkele dagen meestal niet zo’n probleem.Rising Temperature

Een verhoogde lithiumspiegel ontstaat vooral door vocht- en zoutverlies. Als het zoutgehalte in het lichaam afneemt, probeert de nier dit zoutverlies tegen te gaan door minder lithium (zout) uit te scheiden.

Bij hoge temperaturen transpireer je meer en is het zaak het vocht en zout voldoende aan te vullen. In landen rond de Middellandse Zee of nog verder, kan het in de zomer zo warm zijn, dat je gemakkelijk uitdroogt. Bovendien kan je in dit soort landen last krijgen van diarree, waardoor je nog meer vocht verliest. Allemaal risico’s voor een verhoging van het lithium.

Zeker als je lithium gebruikt: neem op vakantie een middel tegen diarree mee. Ga liever niet uren achtereen in de volle zon liggen. Drink voldoende en gebruik voldoende zout. Neem bijvoorbeeld wat drinkbouillon mee. Krijg je toch last van diarree of braken, sla dan een keer lithium over. Bij twijfel over bijvoorbeeld vergiftigingsverschijnselen leg dan eventueel contact met je behandelaar.

het duurt vaak lang eer de diagnose bipolaire stoornis wordt gesteld…

In een grote Canadese studie, waarbij men 27 eerdere onderzoeken met in totaal bijna 10.000 patienten heeft bestudeerd, is gekeken naar de tijd tussen het ontstaan van de eerste symptomen en het begin van een behandeling.

Tussen de verschillende onderzoeken waren grote verschillen. Niet iedereen gebruikte dezelfde criteria.

Toch kan in elk geval gesteld worden dat het lang duurt eer de diagnose wordt gesteld. Gemiddeld kwam men op zeker 6 jaar.

Dat is zonde want een vroege behandeling kan veel ellende voorkomen.

(bron: Dagani et al., Can J Psychiatry, juli 2016)

bijbetalen voor lithium.

Onlangs is de prijs van Priadel (lithiumcarbonaat 400 mg per tablet met gereguleerde afgifte) door de fabrikant verhoogd. Daardoor zijn alle leverbare lithiumcarbonaat 400 mg tabletten (lithiumcarbonaat TEVA, Camcolit, Priadel) even duur geworden en vallen zij buiten de huidige limiet voor volledige vergoeding. De lithiumgebruiker moet dus ongeveer 12 euro bijbetalen per 100 tabletten. Afhankelijk van de gebruikte dosis zal dit per jaar tussen 80 en 100 euro zijn.
Dit is lager dan de limiet voor bijbetaling, die 250 euro per jaar bedraagt en valt niet onder het eigen risico. KenBiS, Plusminus, de Depressievereniging en Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) hebben deze kwestie uitgebreid aan de orde gesteld, en in de media is er prominent aandacht aan gegeven.
Vanuit de NVvP is contact geweest met het ministerie van VWS met als inzet dat alle lithiumpreparaten volledig vergoed zullen worden. Momenteel is nog niet bekend of dit zal gebeuren en moet er dus worden bijbetaald.

De werking van alle lithiumpreparaten is hetzelfde. Camcolit en Priadel hebben wel de voorkeur om de volgende redenen.
Deze merken zijn alleen beschikbaar in 400 mg tabletten, waardoor de kans op vergissingen kleiner is.
Deze merken hebben een gereguleerde afgifte waardoor eenmaal daagse inname mogelijk is.
Verder hebben Camcolit en Priadel een coating waardoor de tabletten minder vies smaken en minder de neiging hebben in de keel te blijven plakken.
Soms veroorzaken deze tabletten ook minder maag-darmklachten.

Omdat de bedragen van de bijbetaling voor alle soorten lithium tabletten hetzelfde zijn, adviseren wij het soort lithium te gebruiken dat voor u het meest comfortabel is. Voor veel lithiumgebruikers zal dat neerkomen op een middel met vertraagde afgifte, zoals Camcolit en Priadel.

nu ook bijbetalen voor lithium van het merk Priadel

De fabrikant van Camcolit, Essential Pharma, heeft nu ook Priadel overgenomen. Zij hebben besloten de prijs van Priadel naar het maximaal toelaatbare te verhogen. Dit betekent dat per 1 juli 2019 voor Priadel ruim € 12,- per 100 stuks moet worden bijbetaald. Evenveel als voor Camcolit derhalve. Wat ons betreft een verontrustende ontwikkeling.

Hiermee heeft Priadel geen voordeel meer t.o.v. Camcolit. Beide lithiumpreparaten hebben een vertraagde afgifte.

Deze bijbetaling staat los van het eigen risico, maar kent een maximum van € 250,- per jaar.

voedingssupplement Q10 goede aanvulling bij bipolaire depressie?

De bipolaire depressie blijft een lastig te behandelen aandoening. Nieuwe behandelmogelijkheden blijven welkom.

In een kleine studie (69 patienten) werd gekeken of het coenzym Q10, een zogenoemd anti-oxydant dat betrokken is bij verschillende mechanismen, werkzaam is. De helft kreeg bij hun gewone behandeling placebo en de andere helft dagelijks 200 mg Q10. Na 8 weken waren duidelijk meer patienten met Q10 opgeknapt van hun depressie dan patienten die placebo hadden gekregen.

Eerder onderzoek liet zien dat misschien wel hogere doses nodig zijn en dat dit middel vooral op vermoeidheidsklachten invloed lijkt te hebben. Bijwerkingen werden zelden ervaren. Het is wel van belang dit langere tijd voort te zetten.

Misschien een supplement om in het achterhoofd te houden als met enkel de gangbare medicijnen geen verbetering wordt gezien.

(bron: Mehrpooya et al., J. Clin. Psychopharmacol., 2018)

bipolaire jongeren gevoeliger voor veranderingen in ritme

Jongeren slapen veel onregelmatiger dan volwassenen. Vooral in het weekend raakt het slaappatroon vaak danig verstoord. Ook zijn jongeren impulsiever dan volwassener. Zowel een verstoord slaappatroon als impulsiviteit is gerelateerd aan de bipolaire stoornis.

Een groep Amerikaanse onderzoekers heeft aan een aantal jongeren, zowel bipolair als niet-bipolair, gevraagd hun slaappatroon gedurende de week bij te houden. Ook werd door middel van een vragenlijst hun impulsiviteit gescoord.

De jongeren met een bipolaire stoornis waren impulsiever, werden gemiddeld later wakker en hadden veel wisselender slaaptijden op schooldagen dan hun niet-bipolaire leeftijdgenoten. Als er een groter verschil was tussen de slaaptijden doordeweeks t.o.v. het weekend was dat gerelateerd aan meer impulsiviteit.

Dit wijst er op dat aandacht voor het slaappatroon ook voor jongeren goed kan helpen om de impulsiviteit te verminderen en daarmee de kans op een manie of depressie wellicht zou kunnen verkleinen.

(bron: Gershon et al., Bip. Disorder, mei 2018)

28 maart: World Bipolar Day

Op 28 maart 2019 is het weer World Bipolar Day, een dag met speciale aandacht voor de bipolaire stoornis.

Dit jaar hebben we landelijk het thema ‘bipolariteit in de literatuur’ gekozen.

Op meerdere plaatsen in Nederland worden bijeenkomsten georganiseerd rond dit thema.

Op de sites van de patiëntenvereniging Plusminus, zie: world bipolar day activiteiten en van het Kenniscentrum Bipolaire Stoornissen, zie: WBD, KenBiS, is hierover nadere informatie te vinden.

Daarnaast wordt een poëzie- en schrijfwedstrijd uitgeschreven. Iedereen die een gedicht of kort verhaal heeft geschreven met de bipolaire stoornis als onderwerp of vanuit eigen ervaringen met deze aandoening, wordt uitgenodigd deel te nemen. De voorwaarden voor deelname vind je op www.plusminus.nl. Je gedicht of korte verhaal kan je insturen voor 15 maart 2019 naar bureau@plusminus.nl.