Berichten

psychologische behandelingen bij de bipolaire stoornis

De meer psychologische behandelingen voor de bipolaire stoornis zijn relatief weinig wetenschappelijk onderzocht of met elkaar vergeleken.

Met een nieuwe methode, de netwerk meta-analyse, werden allerlei studies bij elkaar genomen, die gekeken hadden psychologische behandelingen als extra toevoeging bij een meer standaard behandeling. Gekeken werd naar het effect op de manie, de depressie, medicatietrouw en het algemeen functioneren.

psycholoogOpvallend was dat alleen behandelingen die zich (mede) richten op familie of betrokkenen het risico verminderden op manie of depressie. Psychoeducatie had vooral invloed op medicatietrouw. Psychoeducatie gecombineerd met cognitieve gedragstherapie verminderde de manische symptomen en het algeheel welbevinden. Geen enkele psychologische interventie had invloed op de ernst van de depressieve klachten.

Omdat juist de depressieve fase het meest voorkomt en het langst duurt bij bipolaire patienten, zou verder onderzoek naar effectieve psychologische behandelingen zich vooral daar op moeten richten.

(bron: Chatterton et al., Br.J.Psych, mei 2017)

verhoogde ontstekingswaarden bij manie

Al langere tijd zijn er aanwijzingen dat de bipolaire stoornis gepaard gaat met verhoogde ontstekingsactiviteit. Dat is ook de reden dat verschillende ontstekingsremmers worden onderzocht als behandeling van de manie of depressie.ontstekingauto

In december 2016 hebben onderzoekers uit Australië nog eens alle onderzoeken op dit gebied op een rij gezet. Specifiek keken zij of bij bipolaire patiënten meer ontstekingsreacties te vinden zijn. De maat die zij gebruikten was het CRP (C-reactive protein), dat tegenwoordig algemeen gebruikt wordt om de ontstekingsactiviteit te meten.

Zij vonden uiteindelijk 27 studies, waarbij men in totaal van 2161 bipolaire patiënten het CRP had.

Bij patienten in de stabiele of in de depressieve fase was het CRP licht verhoogd. Bij manische patienten was het CRP meer verhoogd. De verhoging van het CRP was niet gerelateerd aan de ernst van de depressie of manie.

Al met al fikse aanwijzingen dat veel bipolaire patienten een verhoogde ontstekingsactiviteit hebben. De vraag is nu hoe dit aan te pakken.

(bron: Fernandes et al., Lancet Psychiatry, dec 2016)

vanavond op TLC: Kerry Katona – Bipolar.

Over beroemdheden met een bipolaire stoornis…

Vanavond, 30 april 2017, om 21.00 uur wordt op de zender TLC een documentaire uitgezonden over tv-ster en zangeres Kerry Katona. Atomickitten

Kerry Katona is nu presentatrice en schrijfster. Vroeger was zij een van de zangeressen van de groep Atomic Kitten.

In de documentaire praat zij over haar bipolaire stoornis. Ook gaat zij terug naar haar kindertijd om te achterhalen wat haar ziekte mogelijk heeft getriggerd.kerry-katona

door lithium grotere hersendelen?

Hoe lithium precies werkt, is nog steeds niet helemaal bekend. Er zijn vrij veel aanwijzingen dat lithium kan zorgen voor meer groei en ontwikkeling van hersencellen, vooral in bepaalde delen van het brein. Het is niet zo eenvoudig dat goed te onderzoeken.

Onderzoekers uit Spanje hebben bij drie groepen een MRI-scan van de hersenen gemaakt: een groep met stabiele bipolaire patienten die lithium gebruiken, met stabiele bipolaire patienten zonder medicijnen (minimaal 2 maanden) en een groep gezonde controlepersonen.brein

De patienten die lithium gebruiken, vertoonden een vergroting van een aantal hersendelen: de amygdala, de thalamus en de hippocampus. Deze waren groter dan die van patienten zonder medicijnen en van gezonde controles.

Dit onderzoek heeft tal van haken en ogen, maar draagt ook weer bij aan het idee dat lithium bevorderlijk is voor de groei en ontwikkeling van de hersenen.

almaar van stemming wisselen

reuzenrad2Bij veel patienten met een bipolaire stoornis is er altijd wel een kortere of langere periode met een goede stemming. Een deel van de bipolaire patienten heeft eigenlijk nooit een stabiele fase tussen de depressieve en (hypo)manische episoden. Zij blijven maar wisselen van stemming en schieten van een depressie naar manie en terug.

Hier is niet veel onderzoek naar gedaan, maar een recent verschenen overzicht laat zien dat de groep die zelden of nooit gemiddeld gestemd is, slechter reageert op allerlei behandelingen.
(bron: Tundo, CNS Spectr, maart 2017)

hoe werkt lithium? (2)

Eerder heb ik een bericht geplaatst over spannende nieuw onderzoek over lithium: hoe werkt lithium?.

Kort samengevat hebben deze onderzoekers bindweefselcellen van bipolaire patienten terug gevormd tot stamcellen en deze zich laten ontwikkelen tot hersencellen. In deze bipolaire hersencellen bleken meer electrische pulsen te worden afgevuurd dan bij gezonde controles. Lithium zorgde ervoor dat er weer minder werd gevuurd.Electricity pylon with blue sky and sun

Dezelfde onderzoekers hebben nu met cellen van andere bipolaire patienten hetzelfde gevonden. Dit wijst er dus op dat ze echt op de goede weg zitten.

Verder hebben zij gekeken naar verschillen tussen de hersencellen van patienten die wel en die niet op lithium reageerden. Het patroon waarmee de electrische pulsjes door de hersencellen werden afgevuurd bleek verschillend te zijn tussen de responders en de non-responders. De stroompjes zagen er in beide groepen anders uit. Een computerprogramma was in staat dit onderscheid te maken. Op deze manier konden zij vrij precies voorspellen wie wel en wie niet op lithium ging reageren.

Als dit in de toekomst echt toegepast zou kunnen worden, zou dat een enorme verbetering betekenen. Helaas is het nog lang niet zo ver.
(bron: Stern et al., Mol. Psych, 2017)

30 maart: World Bipolar Day

Elk jaar op 30 maart is het ‘World Bipolar Day’. Niet toevallig is dit de geboortedag van Vincent van Gogh.

world bip dayOp van Gogh zijn al vele diagnosen geplakt, maar de laatste jaren wordt vooral gedacht dat hij wel eens bipolair zou kunnen zijn geweest. Bij nadere bestudering van zijn levensloop is gebleken dat hij waarschijnlijk nooit echt manisch is geweest. Dit maakt de bipolaire stoornis weer minder voor de hand liggend.

In elk geval organiseert men wereldwijd op 30 maart een ‘bipolaire dag’ om aandacht te vestigen op deze aandoening. Ook in Nederland vinden op deze dag verschillende activiteiten plaats, zie hiervoor o.a. de website van het Kenniscentrum Bipolaire Stoornissen: KenBiS

world bipolar day

bijbetalen voor het merk Camcolit

Voor het merkpreparaat Camcolit dient sinds kort te worden bijbetaald. Wanneer 100 tabletten worden afgeleverd moet € 12,73 worden afgerekend. Dat wordt lang niet altijd vergoed door de zorgverzekeraar.

De firma die Camcolit levert is veranderd. De nieuwe leverancier, Essential Pharma, heeft direct de prijs verhoogd. Helaas is dit niet tevoren gemeld, waardoor veel patiënten bij de apotheek zijn overvallen met de mededeling dat voor dit merk moet worden bijbetaald. In eerste instantie moest zelfs meer dan € 60,- worden bijbetaald, maar dat is gelukkig teruggedraaid.

In de Multidisciplinaire Richtlijn Bipolaire Stoornissen uit 2015 wordt geadviseerd een merkpreparaat te gebruiken. Daarvan zijn er twee beschikbaar: Camcolit en Priadel. Hiervoor zijn verschillende redenen:

  • Lithiumcarbonaat, het merkloze preparaat, bestaat in verschillende doseringen. Camcolit en Priadel bestaan alleen in tabletten van 400 mg. Het is echter geen probleem om een tablet van Camcolit of Priadel van 400 mg te breken om de gewenste dosis te verkrijgen. Een merkpreparaat leidt daarom tot minder vergissingen. Dat is belangrijk omdat fouten bij lithium tot grote problemen kunnen leiden.
  • De merkpreparaten, Camcolit en Priadel, hebben een meer vertraagde afgifte. Omzetten naar een niet-merkpreparaat vereist daarom extra bloedcontroles.
  • Camcolit en Priadel smaken minder vies dan lithiumcarbonaat. Veel mensen krijgen lithiumcarbonaat bijna niet weggeslikt en krijgen er een vieze smaak van in de mond. Bij een zo belangrijk medicijn dat dagelijks moet worden gebruikt, is dat zeer onwenselijk.

Meer informatie over de verschillende soorten lithium, kan je terugvinden op deze site: soorten lithium

Wij adviseren patiënten over te stappen op Priadel, als de bijbetaling bij Camcolit een probleem is. Financiële redenen zouden niet tot stoppen met lithium moeten leiden. Daarvoor werkt het veel te goed en zijn de gevolgen van het stoppen met lithium vaak veel te ernstig.priadel

landelijke dag van de VMDB

De patiëntenvereniging voor de bipolaire stoornis in Nederland is zeer actief. De VMDB (Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen) verzorgt uitgebreide voorlichting, behartigt de belangen van de bipolaire patiënt en zijn/haar betrokkenen en biedt lotgenotencontact. De vereniging is onderverdeeld in een aantal regio’s, maar organiseert ook landelijke activiteiten. vmdb

Regelmatig zijn er landelijke bijeenkomsten met telkens een ander thema, meestal in Utrecht. Ook 18 maart as. vindt weer zo’n ‘Landelijke Dag’ plaats, dit keer over ‘de Nieuwe GGZ’. Meer informatie: VMDB, landelijke dag.

kan een lage dosis lithium het geheugen verbeteren?

In de afgelopen jaren zijn verschillende onderzoeken gedaan naar het effect van lithium op het geheugen en de concentratie. Dit is onderzocht bij patienten met de ziekte van Alzheimer, maar ook bij muizen die als model voor dementie werden gebruikt.

Bij mensen met Alzheimer leidde een uiterst lage dosis tot een verbetering van milde cognitieve achteruitgang. alzheimerIn een ander onderzoek zorgde 300 mg lithium er voor dat het geheugen niet verder achteruit ging, terwijl patienten die placebo kregen wel verslechterden. In het muismodel van Alzheimer leidde langdurige toediening van een lage dosis lithium tot minder geheugenverlies, minder plaques in het brein en minder verkleining van bepaalde hersendelen.

Het is nog veel te vroeg om lithium als behandeling voor dementie te proberen. Welke dosis, hoe lang, voor welke soorten van geheugenvermindering: het is allemaal niet bekend. Het is wel interessant te onderzoeken hoe de invloed van lithium op het geheugen precies werkt, op zoek naar therapieën voor Alzheimer.(Nunes et al., 2015, PlosOne)