Lithium en hitte

Lithium kan riskant zijn als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, te hoog is. Als de waarde te laag is, werkt het minder goed, maar dat is voor 1 of enkele dagen meestal niet zo’n probleem.Rising Temperature

Een verhoogde lithiumspiegel ontstaat vooral door vocht- en zoutverlies. Als het zoutgehalte in het lichaam afneemt, probeert de nier dit zoutverlies tegen te gaan door minder lithium (zout) uit te scheiden.

Bij hoge temperaturen transpireer je meer en is het zaak het vocht en zout voldoende aan te vullen. In landen rond de Middellandse Zee of nog verder, kan het in de zomer zo warm zijn, dat je gemakkelijk uitdroogt. Bovendien kan je in dit soort landen last krijgen van diarree, waardoor je nog meer vocht verliest. Allemaal risico’s voor een verhoging van het lithium.

Zeker als je lithium gebruikt: neem op vakantie een middel tegen diarree mee. Ga liever niet uren achtereen in de volle zon liggen. Drink voldoende en gebruik voldoende zout. Neem bijvoorbeeld wat drinkbouillon mee. Krijg je toch last van diarree of braken, sla dan een keer lithium over. Bij twijfel over bijvoorbeeld vergiftigingsverschijnselen leg dan eventueel contact met je behandelaar.Beach Chairs Watching Ocean

VMDB in de regio

De VMDB, Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen, is een heel actieve patiëntenvereniging.

Kortgeleden is een nieuw bestuur aangetreden. Zij hebben weer allerlei ideeen voor nieuwe initiatieven.

In alle regio’s in Nederland zijn regionale contactpersonen en zij proberen lokaal activiteiten te ontplooien. vmdb

In de regio Zuid-Holland hebben de vorige contactpersonen er jarenlang veel energie in gestoken, met groot succes. Zojuist is een nieuw contactpersoon aangetreden. Haar naam is Deborah Theijn. Vol enthousiasme is zij aan het kennismaken en probeert zij van alles op te pakken. Hopelijk lukt het haar om de regio nog verder op te stuwen in de bipolaire vaart. Deborah, veel succes!

voorspellen van de respons op lithium

Eerder heb ik al 2 berichten geplaatst over ontzettend interessant onderzoek met stamcellen. Zenuwcellen van mensen met een bipolaire stoornis bleken sneller en vaker elektrische stroompjes, signalen, af te vuren dan die van mensen zonder bipolaire stoornis. Verder bleek dat lithium de vuursnelheid kan verminderen. Dit bleek alleen zo te zijn bij zenuwcellen afkomstig van mensen die goed reageren op lithium. Lithium verminderde niet de vuursnelheid in zenuwcellen van mensen die geen klinisch effect hadden van lithium. (Zie: lithium werking-1 en lithium werking-2)lithium schema

Dezelfde onderzoekers hebben nu een computerprogramma ontwikkeld, waarmee de het verzenden van signalen van zenuwcellen kan worden geanalyseerd. Zowel de snelheid als het patroon kan worden gemeten.

Dit programma was uiteindelijk in staat om in 92% van de gevallen goed te voorspellen of iemand wel of niet op lithium reageert.

Dit gebeurt nu allemaal in een laboratoriumsituatie en is nog lang niet beschikbaar voor regulier gebruik. Toch is het veelbelovend. Wie weet is het over enkele jaren mogelijk te voorspellen of iemand baat zal hebben bij lithium.

een nieuw valproaat?

Valproaat is een effectieve stemmingsstabilisator en bestrijdt ook goed manische symptomen. Dat is al vele malen bewezen. In Nederland wordt het voorgeschreven als het merk Depakine, maar ook als generiek preparaat valproaat of valproïnezuur.

Een belangrijk nadeel is dat het gebruik van valproaat tijdens de zwangerschap de kans vergroot op ernstige aangeboren afwijkingen. Gezocht wordt dus naar soortgelijke middelen zonder dit risico.zwangere_vrouw

Onlangs verscheen een artikel over Valnoctamide. Dit is een afgeleide van valproaat. Bij muizen en ratten leidde dit middel niet tot meer aangeboren afwijkingen.

Bij 173 manische patienten werd ofwel valnoctamide, ofwel risperidon, ofwel placebo gegeven. Gekeken werd naar het effect op de manie.

Helaas bleek valnoctamide niet effectiever dan placebo.

Het ziet er dus niet naar uit dat snel een goed alternatief voor valproaat, zonder risico op aangeboren afwijkingen, wordt gevonden.

slaap bij kinderen van patiënten met bipolaire stoornissen

slaap emoticonMensen met een bipolaire stoornis hebben vaak slaapproblemen. Andersom kunnen verstoringen van de slaap ook leiden tot manieen en depressies. Hoe zit het met het slaappatroon van kinderen van bipolaire patienten? Dat vroegen onderzoekers uit Tsjechie zich af.

Bij 42 kinderen van bipolaire patienten werden allerlei slaap-vragenlijsten afgenomen en werd 14 dagen lang een actimeter aangebracht. Met zo’n actimeter wordt de hoeveelheid bewegingen van iemand 24 uur per dag gemeten. Dit werd vergeleken met 42 kinderen van gezonde ouders.

De kinderen van bipolaire patienten waren overdag slaperiger, het duurde langer eer zij in slaap vielen en waren vaker avondmens dan ochtendmens. Dit leek verband te houden met de mate waarin zij zelf ook psychische klachten ervaarden.

Kinderen van bipolaire ouders hebben een grotere kans dan gemiddeld ook een bipolaire stoornis te krijgen. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of het slaappatroon van het kind een voorspellende waarde heeft.

(bron: Sebela et al., BMC Psychiatry, mei 2017)

psychologische behandelingen bij de bipolaire stoornis

De meer psychologische behandelingen voor de bipolaire stoornis zijn relatief weinig wetenschappelijk onderzocht of met elkaar vergeleken.

Met een nieuwe methode, de netwerk meta-analyse, werden allerlei studies bij elkaar genomen, die gekeken hadden psychologische behandelingen als extra toevoeging bij een meer standaard behandeling. Gekeken werd naar het effect op de manie, de depressie, medicatietrouw en het algemeen functioneren.

psycholoogOpvallend was dat alleen behandelingen die zich (mede) richten op familie of betrokkenen het risico verminderden op manie of depressie. Psychoeducatie had vooral invloed op medicatietrouw. Psychoeducatie gecombineerd met cognitieve gedragstherapie verminderde de manische symptomen en het algeheel welbevinden. Geen enkele psychologische interventie had invloed op de ernst van de depressieve klachten.

Omdat juist de depressieve fase het meest voorkomt en het langst duurt bij bipolaire patienten, zou verder onderzoek naar effectieve psychologische behandelingen zich vooral daar op moeten richten.

(bron: Chatterton et al., Br.J.Psych, mei 2017)

verhoogde ontstekingswaarden bij manie

Al langere tijd zijn er aanwijzingen dat de bipolaire stoornis gepaard gaat met verhoogde ontstekingsactiviteit. Dat is ook de reden dat verschillende ontstekingsremmers worden onderzocht als behandeling van de manie of depressie.ontstekingauto

In december 2016 hebben onderzoekers uit Australië nog eens alle onderzoeken op dit gebied op een rij gezet. Specifiek keken zij of bij bipolaire patiënten meer ontstekingsreacties te vinden zijn. De maat die zij gebruikten was het CRP (C-reactive protein), dat tegenwoordig algemeen gebruikt wordt om de ontstekingsactiviteit te meten.

Zij vonden uiteindelijk 27 studies, waarbij men in totaal van 2161 bipolaire patiënten het CRP had.

Bij patienten in de stabiele of in de depressieve fase was het CRP licht verhoogd. Bij manische patienten was het CRP meer verhoogd. De verhoging van het CRP was niet gerelateerd aan de ernst van de depressie of manie.

Al met al fikse aanwijzingen dat veel bipolaire patienten een verhoogde ontstekingsactiviteit hebben. De vraag is nu hoe dit aan te pakken.

(bron: Fernandes et al., Lancet Psychiatry, dec 2016)

vanavond op TLC: Kerry Katona – Bipolar.

Over beroemdheden met een bipolaire stoornis…

Vanavond, 30 april 2017, om 21.00 uur wordt op de zender TLC een documentaire uitgezonden over tv-ster en zangeres Kerry Katona. Atomickitten

Kerry Katona is nu presentatrice en schrijfster. Vroeger was zij een van de zangeressen van de groep Atomic Kitten.

In de documentaire praat zij over haar bipolaire stoornis. Ook gaat zij terug naar haar kindertijd om te achterhalen wat haar ziekte mogelijk heeft getriggerd.kerry-katona

door lithium grotere hersendelen?

Hoe lithium precies werkt, is nog steeds niet helemaal bekend. Er zijn vrij veel aanwijzingen dat lithium kan zorgen voor meer groei en ontwikkeling van hersencellen, vooral in bepaalde delen van het brein. Het is niet zo eenvoudig dat goed te onderzoeken.

Onderzoekers uit Spanje hebben bij drie groepen een MRI-scan van de hersenen gemaakt: een groep met stabiele bipolaire patienten die lithium gebruiken, met stabiele bipolaire patienten zonder medicijnen (minimaal 2 maanden) en een groep gezonde controlepersonen.brein

De patienten die lithium gebruiken, vertoonden een vergroting van een aantal hersendelen: de amygdala, de thalamus en de hippocampus. Deze waren groter dan die van patienten zonder medicijnen en van gezonde controles.

Dit onderzoek heeft tal van haken en ogen, maar draagt ook weer bij aan het idee dat lithium bevorderlijk is voor de groei en ontwikkeling van de hersenen.

almaar van stemming wisselen

reuzenrad2Bij veel patienten met een bipolaire stoornis is er altijd wel een kortere of langere periode met een goede stemming. Een deel van de bipolaire patienten heeft eigenlijk nooit een stabiele fase tussen de depressieve en (hypo)manische episoden. Zij blijven maar wisselen van stemming en schieten van een depressie naar manie en terug.

Hier is niet veel onderzoek naar gedaan, maar een recent verschenen overzicht laat zien dat de groep die zelden of nooit gemiddeld gestemd is, slechter reageert op allerlei behandelingen.
(bron: Tundo, CNS Spectr, maart 2017)