vitamine D en (bipolaire) depressie

Vitamine D is de laatste tijd in verband gebracht met depressie. Heeft het nu zin om vitamine D te slikken?

Vitamine D wordt in de huid aangemaakt als er zonlicht op valt. Ook zit vitamine D in bijvoorbeeld vette vis en zuivel. Vitamine D is vooral belangrijk om sterke botten te houden. Waarschijnlijk speelt het ook een rol bij het functioneren van de hersenen.

Als je een tekort aan vitamine D hebt, kan bijvoorbeeld botontkalking ontstaan. Nog niet zo lang geleden zijn enkele onderzoeken gedaan, waaruit blijkt dat mensen met een depressie vaak een vitamine D-tekort hebben.

Dit speelt vooral bij ouderen. Op latere leeftijd is het moeilijker om in de huid vitamine D aan te maken en ook wordt minder opgenomen in de darmen. Als je dan ook nog niet zo vaak buiten komt, is het risico op een tekort groter. Bij een grote groep ouderen is gevonden dat mensen met een depressie een gemiddeld lager vitamine-D gehalte hadden dan mensen zonder depressie.
Niet geheel duidelijk is of dit  vaak een oorzaak is van depressieve klachten. Het is ook mogelijk dat mensen met een depressie bijvoorbeeld minder vaak buiten komen en daardoor een tekort aan vitamine D oplopen.

Hoe zit dat bij de bipolaire stoornis? Waarschijnlijk niet heel anders dan bij de ‘gewone’ depressie. Heel onlangs is een klein onderzoek gedaan, waaruit bleek dat kinderen en jongeren met een manie ook lagere vitamine D-gehalten hadden. Sterker nog, vitamine D tabletten verminderden de manische symptomen weer.

Hoe dit nu precies werkt, is niet duidelijk. Toch lijkt het best zinvol – zeker bij ouderen - om af en toe vitamine D in het bloed te bepalen. Bij een tekort kan dit vrij  gemakkelijk aangevuld worden.

Het kan waarschijnlijk ook niet veel kwaad om het preventief te slikken, maar wanneer je gewoon gezond eet en af en toe buitenkomt, zou je voldoende vitamine D moeten aanmaken. Meestal wordt bij volwassenen een dosis van 10 microgram per dag aanbevolen.

 

bronnen: http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-d.aspx, http://bipolarnews.org/?p=1589, Stalpers-Konijnenburg et al., Tijdschrift voor Psychiatrie 53 (2011) en Hoogendijk et al., Arch Gen Psych, 2008.

 

zelfmanagement

Met medicijnen kan de stemming vaak verbeteren. Ook kan terugval naar een manie of depressie voorkomen worden met bepaalde medicijnen.zelfmanagement

Naast het gebruik van medicijnen zijn er nog verschillende hulpmiddelen om de kans op een terugval danig te verkleinen. Met deze hulpmiddelen gaat de patient zelf aan de slag. De verschillende methoden tesamen noemen we ‘zelfmanagement’.

Bij de bipolaire stoornis is dit bijvoorbeeld het vergroten van kennis. Her en der in het land worden zogenaamde psychoeducatie-cursussen georganiseerd. In een aantal sessies leer je daar erg veel over de aandoening en wat je eraan kan doen.
Ook het opstellen van een life-chart is een vorm van zelfmanagement. Hiermee houd je enige tijd bij hoe je stemming verloopt en welke factoren van invloed zijn op je stemming. Een ander veelgebruikt instrument is het signaleringsplan. Hiermee breng je zorgvuldig in kaart in welke omstandigheden het risico op een terugval het grootst is, wat de eerste signalen zijn dat je manisch of depressief dreigt te worden en wat je dan kan doen.

minder zenuwcel-uitstulpinkjes bij bipolaire stoornis; overlap met schizofrenie

Onderzoekers uit Boston hebben onderzoek gedaan naar kleine uitlopertjes van zenuwcellen in bepaalde hersengebieden. Zij  vergeleken hersenmateriaal dat door obductie was verkregen van 14 patienten met schizofrenie en van 9 patienten met een bipolaire stoornis met hersenen van 19 gezonde (maar wel overleden..) controles. dendrites

Zowel patienten met schizofrenie als patienten met een bipolaire stoornis hadden in de zogenaamde prefrontale cortex, een gebied aan de voorkant van de hersenen, minder uitstulpinkjes (dendritic spines) op kleine uitlopers van hersencellen. Ook waren deze uitstulpinkjes kleiner.

Dit is een aanwijzing dat er overlap is tussen schizofrenie en de bipolaire stoornis. Dat is al eerder op andere manieren ook gevonden.
Verder zijn deze uitstulpinkjes, dendritic spines genaamd, waarschijnlijk een soort opslagplaats. Zij helpen de electrische prikkeloverdracht tussen de hersencellen. Misschien zegt dit dus ook iets over de oorzaak van deze aandoeningen.

groot Nederlands onderzoek naar de erfelijkheid van de bipolaire stoornis

In Nederland is op dit moment een groot onderzoek gaande naar de erfelijkheid van de bipolaire stoornis. In een eerder bericht heb ik al wat informatie gegeven over erfelijkheid (zie: http://www.deltamania.nl/is-de-manisch-depressieve-stoornis-erfelijk/). Het is echter niet precies bekend welke genen betrokken zijn bij de bipolaire stoornis. Zijn er plaatsen op het DNA aan te wijzen die een rol spelen in de kwetsbaarheid voor manisch-depressiviteit? Deze vraag proberen we te beantwoorden met de ‘Bipolar Genetics Studie’.DNA_Double_Helix

Voor deze studie zoeken we een grote groep patiënten met een bipolaire stoornis (type I). Bij hen worden enkele vragenlijsten afgenomen en testjes gedaan om de aard van de bipolaire stoornis in kaart te brengen. Verder wordt bloed afgenomen waarmee het erfelijk materiaal (DNA) wordt onderzocht.

Inmiddels zijn al veel patiënten geworven voor dit onderzoek. Eerste resultaten worden zelfs al verwerkt. We hebben nog altijd echter meer patiënten nodig, zodat de bevindingen zo betrouwbaar mogelijk worden.

Het onderzoek is een enorm project waaraan nu in een aantal instituten wordt gewerkt: o.a. UMC Utrecht, Universiteit van Los Angeles in California (UCLA), Parnassia, GGZ InGeest, UMC Groningen, Altrecht, Reinier van Arkel, Delta Psychiatrisch Centrum en de VMDB (patiëntenvereniging). We zijn al een heel eind op weg, maar we hebben nog veel meer mensen nodig voor dit belangrijke onderzoek.

Heeft u belangstelling of wilt u meer weten over eventuele deelname? Op deze site is informatie te vinden: http://www.bipolargenetics.nl/qontex/online/default.asp?strPage=1.asp.
U kunt ook contact opnemen met de polikliniek voor bipolaire stoornissen van bovengenoemde instellingen.
Natuurlijk is ook altijd via het contactformulier van dit blog nadere informatie te verkrijgen.BiG-logo-100mm

bipolaire stoornis en voeding

Gezond eten is voor iedereen belangrijk en dus ook voor de bipolaire patiënt. Duidelijk dat een tekort aan vitaminen en andere voedingsstoffen niet goed is voor de psychische gesteldheid.
Van sommige voedingsmiddelen wordt gedacht dat het een gunstige invloed kan hebben op de stemming. Hier is maar weinig onderzoek naar gedaan. Het onderzoek dat is gedaan is vaak ook niet zo betrouwbaar. Het meest is geschreven over: omega-3-vetzuren (zie ook: www.deltamania.nl/visolie-voor-de-bipolaire-stoornis/), chromium, inositol, choline, magnesium, foliumzuur en tryptofaan. Sommige van deze voedingssupplementen kunnen gewoon bij de drogist worden gekocht. Ik zou echter aanraden om voor je zoiets koopt, eerst met je behandelaar te overleggen over eventuele risico’s. voeding

minocycline: nieuw antidepressivum?

Onlangs presenteerden Soczynska en collega’s uit Toronto een klein onderzoek: 27 mensen met een depressieve stoornis kregen 200 mg minocycline bij de antidepressiva die zij al gebruikten. Dit gaf een significante verbetering op verschillende aspecten en bovendien herstelden een aantal personen volledig van hun depressie. (poster op CINP-congres)

Dit is een erg klein onderzoek, waarbij het onderzochte medicijn niet is vergeleken met placebo. Ook was het geen dubbelblinde studie: proefpersonen en behandelaren wisten dus dat zij een extra medicijn kregen. Toch is het weer een veelbelovend resultaat.

Minocycline is een antibioticum en daarom bevestigt dit onderzoek opnieuw dat het afweersysteem zeker bij een deel van de mensen met een stemmingsstoornis een grote rol speelt. (zie eerder bijv.: http://www.deltamania.nl/anti-ontstekingsmedicijn-tegen-depressie/)
Je kan je voorstellen dat als een depressief persoon verhoogde ontstekingsreacties laat zien, dit soort medicijnen te proberen zouden kunnen zijn. Vooralsnog echter niet te gebruiken in de dagelijkse praktijk en let wel: dit is niet onderzocht bij de bipolaire depressie. antibiotica

beroemdheden met een bipolaire stoornis: Brian Wilson – 2

Het tweede deel van het artikel over Brian Wilson, door Rowan du Burck:

brianwilsonnieuwVoor Brian Wilson was de toegang tot drugs gemakkelijk en de mogelijkheid om zijn mentale problemen hiermee te proberen te verlichten waren dan ook ruim voorhanden. Door het nemen van marihuana, hasjiesj of LSD hoopte hij meer creativiteit te krijgen. Eerst leek het te werken, hij maakte ‘Good Vibrations” en begon aan zijn vooraf aangekondigde meesterwerk ‘Smile’. Dit album zou hij niet afmaken. De drugs, geeft hij later toe, zorgde voor meer creativiteit, maar door de ‘overspannenheid’ waar hij al mee te maken had, zorgde het ook voor een definitieve kortsluiting.

Kenners van Brian’s muziek zeggen dat als je naar de b-kantjes van de vrolijke hits van de Beach Boys luistert er al wat melancholisch in zat. Zoals ‘In the back of my head’, ‘Let me wonder’ en ‘In my room’. Iets wat ook doordrong op de Pet Sounds plaat. De overige Beach Boys wilden surfmuziek maken en niet wat Brain nu aan het schrijven was, ook al vond John Lennon deze muziek het beste dat hij ooit had gehoord. Brain Wilson gaf later toe dat in die muziek zijn verdriet hoorbaar is en de somberheid uit zijn

De behandelaar Eugene Landy is onlosmakelijk verbonden met Brain Wilson. Deze therapeut behandelde Wilson over een langere periode. Het was iemand die als behandelaar zijn grenzen ver te buiten ging en op enig moment bijna de volledige controle over Brain Wilson overnam, niet alleen op therapeutisch gebied, maar ook op creatief gebied. Tenslotte werd hij ook de manager van Brian, waarbij hij vanuit de afhankelijkheidsrelatie misbruik van hem maakte op zakelijk vlak. Als therapeut zijn hem later om deze reden zijn bevoegdheden ontnomen, mede op aandringen van de familie van Brian Wilson. brianwilson2

Na de zogenaamde ‘ Landy ‘ jaren is Brian Wilson weer in behandeling gegaan. Nog altijd ervaart hij het als een dagelijks gevecht, maar gaat het goed met hem, vooral door de steun en begeleiding van zijn tweede vrouw, die hij in 1995 trouwde. Op diverse momenten was er sprake van een reünie van The Beach Boys, maar na het overlijden van Carl Wilson zijn ze niet meer bij elkaar geweest. Tot voor kort toerde Brian Wilson nog regelmatig voor solo optredens en werkte hij met diverse andere artiesten samen.

in de serie beroemdheden met een bipolaire stoornis: Brian Wilson – 1

door Rowan du Burck:
Brain Wilson is natuurlijk de creatieve kracht van de Beach Boys geweest, maar speelde sinds 1968 nog maar een kleine rol binnen de band en ging niet meer mee naar optredens. Dit had te maken met alle problemen waarmee hij te kampen had. Hij bracht veel tijd door in bed; slapend, drugs gebruikend en obsessief aan het eten. Van zijn ‘Beach Boy-look’ was uiteindelijk niet veel meer over. Toen hij na lange tijd in het psychiatrische circuit terecht kwam, constateerde men dat hij waarschijnlijk een ‘schizoaffectieve stoornis van het bipolaire type’ moest hebben.brian wilson

Men dacht aan deze aandoening o.a. omdat hij stemmen hoorde. In opdracht van deze stemmen vertoonde hij vreemd gedrag. Hij had verder een laag gevoel van eigenwaarde, ook omdat de stemmen hem constant doorgaven dat hij niets waard was. Hierdoor voelde hij zich depressief.

Wat nu precies van invloed is geweest op de problemen van Brian Wilson is niet geheel duidelijk. Zijn vader zou hem nogal hardhandig hebben aangepakt. Sommigen zeggen dat hij bezweek onder de druk, als leider van een van de populairste bands uit die tijd. De Beach Boys waren almaar aan het reizen en optreden en voortdurend werden hoge verwachtingen uitgesproken door fans en critici om met een nog mooier geluid te komen op een volgend album. Het is hem in ieder geval te veel geworden.

Op enig moment kreeg hij een inzinking op een vliegveld toen hij weer naar een optreden moest. Aanvankelijk afgedaan als vliegangst, werd het later duidelijk dat er veel meer aan de hand was.beach boys

in de serie ‘beroemdheden met een bipolaire stoornis’: Brian Wilson

Rowan du Burck, die al eerder stukjes schreef voor dit blog, heeft een uitgebreid artikel geschreven over Brian Wilson, het creatieve brein achter de Beach Boys. Dit stuk is wat te lang voor 1 bericht. Ik splits het daarom op in enkele delen. Dat zal ik de komende dagen publiceren.

Beach-Boys-007

7 tips voor een betere slaap

Goede nachtrust is cruciaal voor bipolaire patienten. Gebaseerd op een recent bericht van de Mayo Clinic hier een aantal tips.

1. houd een vast slaapschema aan: elke dag op dezelfde tijd naar bed en weer opstaan, ook in het weekend of tijdens vakantie.
2. let op eten en drinken: ga niet met een leeg of juist vol gevoel naar bed; koffie, nicotine en alcohol kunnen een slechte invloed hebben
3. houd een vast slaapritueel aanWoman Sleeping
4. creeer een comfortabele slaapomgeving: rustig, donker, koel
5. beperk dutjes overdag
6. voldoende fysieke inspanning overdag
7. probeer stress te beperken

http://www.mayoclinic.org/healthy-living/adult-health/in-depth/sleep/art-20048379/?utm_source=Twitter&utm_medium=Social&utm_content=Sleep&utm_campaign=GBS&linkId=9379330&pg=1