informatie over manisch depressieve stoornis

Als de diagnose bipolaire stoornis is gesteld, heb je behoefte aan veel informatie. Wat houdt ‘manisch depressief’ nu precies in? Hoe ontstaat het? Welke medicijnen zijn beschikbaar? Wat kan je er verder aan doen?

Hoe meer je er van af weet, des te beter kan je ermee omgaan. Kennis komt dus ook de prognose ten goede.

Ook familie, vrienden en collega’s gaan vaak driftig op zoek naar informatie.

Wij doen er daarom van alles aan om patienten en hun omgeving uitgebreid voor te lichten.

Wij geven regelmatig cursussen (zie:http://www.deltamania.nl/psychoeducatiecursus/) met dit doel. Dit blog is een poging om voortdurend verse informatie te geven.

Al jaren ben ik ook betrokken bij het boek ‘Manisch depressief. En nu?’ uit de serie Spreekuur Thuis. Oorspronkelijk is dit voorlichtingsboek geschreven door Hans Kamp. Later ben ik door hem gevraagd mee te schrijven aan nieuwe delen. Sinds hij in 2007 is overleden, houd ik de teksten voor nieuwe drukken bij en voeg ik nieuwe ontwikkelingen toe. Het is nog steeds een heel aardig boekje. Geregeld hoor ik positieve reacties. Het is een van de meest gewilde boeken uit de serie Spreekuur Thuis.

Een volger van dit blog schreef er ook positief over op zijn eigen blog: http://www.tweepolig.nl/blog/tag/rocco-hoekstra/.

Het boek verdient best wat reclame. Ik word er niet rijk van, maar ik vind het wel belangrijk dat patienten en betrokkenen over zoveel mogelijk informatie beschikken. Daarom dit bericht. Zie voor meer informatie: http://www.spreekuurthuis.nl/themas/manisch_depressief_en_nu/introductie

zelfmanagement

Met medicijnen kan de stemming vaak verbeteren. Ook kan terugval naar een manie of depressie voorkomen worden met bepaalde medicijnen.

Naast het gebruik van medicijnen zijn er nog verschillende hulpmiddelen om de kans op een terugval danig te verkleinen. Met deze hulpmiddelen gaat de patient zelf aan de slag. De verschillende methoden tesamen noemen we ‘zelfmanagement’.

Bij de bipolaire stoornis is dit bijvoorbeeld het vergroten van kennis. Her en der in het land worden zogenaamde psychoeducatie-cursussen georganiseerd. In een aantal sessies leer je daar erg veel over de aandoening en wat je eraan kan doen.
Ook het opstellen van een life-chart is een vorm van zelfmanagement. Hiermee houd je enige tijd bij hoe je stemming verloopt en welke factoren van invloed zijn op je stemming. Een ander veelgebruikt instrument is het signaleringsplan. Hiermee breng je zorgvuldig in kaart in welke omstandigheden het risico op een terugval het grootst is, wat de eerste signalen zijn dat je manisch of depressief dreigt te worden en wat je dan kan doen.

 

filmpje over depressie

De wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft een aardig filmpje geproduceerd over depressie. Doel is mensen meer bewust te laten zijn van wat een depressie is en hoe je ermee zou kunnen omgaan. https://www.youtube.com/watch?v=XiCrniLQGYcblackdog1

 

lithium in de hitte

Extra bericht vanwege de huidige weersomstandigheden!

Lithium kan riskant zijn als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, te hoog is. Rising Temperature

Een verhoogde lithiumspiegel ontstaat vooral door vocht- en zoutverlies. Als het zoutgehalte in het lichaam afneemt, probeert de nier dit zoutverlies tegen te gaan door minder lithium (zout) uit te scheiden.

Bij hoge temperaturen transpireer je meer en komt ook diarrree meer voor. Als het zo warm is als nu, kan je dus gemakkelijk uitdrogen. Dit is een risico voor een verhoging van het lithium.

Ga liever niet uren achtereen in de volle zon liggen. Drink voldoende en gebruik voldoende zout. Neem bijvoorbeeld af en toe wat drinkbouillon. Bij twijfel over bijvoorbeeld vergiftigingsverschijnselen leg dan contact met je behandelaar.Couple at Beach

bipolairen intelligenter?

Iets anders dat ik heb opgepikt uit Toronto en wat ik nog niet wist, gaat weer over cognitie. Daar heb ik al veel vaker over geschreven.

Cognitie gaat over het geheugen, de concentratie, de intelligentie, het overzicht kunnen houden, kunnen plannen etc.

Nu blijkt uit verschillende onderzoeken dat kinderen die later een bipolaire stoornis zullen ontwikkelen, gemiddeld hoger scoren op een IQ-test dan kinderen die niet manisch-depressief worden.
Na een eerste manie scoren de bipolaire patiënten juist iets lager dan gemiddeld. Dat geeft dus des te meer aan hoe belangrijk het is een eerste manie te voorkomen.

Dat bipolairen in oorsprong gemiddeld intelligenter zijn, had ik natuurlijk wel kunnen bedenken ;).  Wellicht hangt dit ook samen met creativiteit. Er lijkt ook een samenhang te zijn tussen creativiteit en de bipolaire stoornis. einstein

bipolairen positiever ingesteld

Nog meer nieuws van het ISBD congres in Toronto.

Prof. Phillips uit Pittsburgh presenteerde heel mooi onderzoek. Zij vond dat mensen met een bipolaire stoornis anders reageren op positieve signalen.
Uit allerlei psychologische testjes bleek dat mensen met een bipolaire stoornis blijven uitkijken naar een positieve beloning, terwijl mensen zonder bipolaire stoornis eerder denken dat het toch wel niks zal worden. Het interessante is dat dit ook zichtbaar was op positiefbepaalde hersenscans. Ze vonden dat er meer verbindingen tussen hersencellen zijn en dat deze hersencellen meer activiteit vertonen, juist in gebieden die samenhangen met beloningen.
Dus ook als een patiënt niet manisch is, maar gewoon in de stabiele fase, blijft de bipolaire mens meer gespitst op positieve signalen.
Misschien is dit wel een fundamenteel verschil met patienten die alleen depressief worden en nooit manisch.

let op gewicht!

Andere bevindingen uit Toronto:

Veel aandacht voor leefstijl, hart- en vaatziekten en het gewicht. Uit allerlei onderzoek komt naar voren dat de prognose van bipolaire patienten met overgewicht hardlopenslechter is dan slankere mensen. Het beloop van de stemming wordt ongunstig beinvloed door vetzucht. Verder is het dag- en nachtritme minder stabiel (en dat is weer niet goed voor de stemming). Maar ook de cognitie wordt slechter bij dikkere mensen. Dit betekent dat het bijvoorbeeld minder goed gaat met de concentratie, de flexibiliteit van het denken, het geheugen en het overzicht kunnen houden.

Allemaal redenen goed op je eetpatroon te letten en voldoende te bewegen.

lamotrigine minder werkzaam door foliumzuur?

Ook op het ISBD-congres in Toronto de volgende bijzondere bevinding.

In Engeland deed met een onderzoek naar het effect van lamotrigine, als dat werd toegevoegd aan quetiapine, bij een bipolaire depressie. Ze vonden dat lamotrigine een duidelijke verbetering gaf, maar opmerkelijk was dat dit effect niet te zien was bij patienten die foliumzuur gebruikten.

Wat de verklaring hiervoor is, weet men nog niet. In elk geval geeft het aan dat het slikken van allerlei vitaminen invloed kan hebben op de werking van medicijnen. (presentatie van J. Geddes)brocoli

het risico op nierschade door lithium

Al vaker heb ik via dit blog aandacht gegeven aan lithium en de noodzaak van goede controles. Naast de lithiumspiegels zelf, moet de nierfunctie regelmatig worden gecontroleerd. Hoe vaak (of hoe weinig) nierschade door lithium nu eigenlijk voorkomt is echter niet zo duidelijk en ook niet wie meer risico daarop loopt. Wanneer heb je nu meer kans op een mindere nierfunctie als je lithium gebruikt?

Op het ISBD congres hebben wij ons eigen onderzoek daarover gepresenteerd.

Onder leiding van Dr. van Alphen, nefroloog, Dr. Bosch, apotheker-klinisch farmacoloog beiden van het Maasstad Ziekenhuis en Rocco Hoekstra van Antes-Delta Psychiatrisch Centrum, zocht Aleksander Hercegovac in een paar duizend patientendossiers naar antwoorden op deze vragen.

Wij vonden bij 17% van de lithiumgebruikers een mindere nierfunctie. Maar ernstige nierschade, waarvoor dialyse nodig is, komt zelden voor.
Een mindere nierfunctie komt iets meer voor bij vrouwen en bij patienten die ouder zijn als ze met lithium beginnen. Verder zagen we dat er meer kans is op nierschade naarmate je langer lithium gebruikt. Misschien nog wel het belangrijkste was dat de nieren minder functioneren als ook sprake is van hart- en vaatziekten.

Wij doen de suggestie om heel goed op hart- en vaatziekten, suikerziekte, roken, hoge bloeddruk etc. te letten als je met lithium begint. Dat kan helpen om latere nierschade te voorkomen.nieren

 

ISBD congres in Toronto

Dit jaar is het grote internationale congres over bipolaire stoornissen in Toronto, Canada.

Via dit blog zal ik de komende tijd verslag doen van alles wat ik daar opdoe aan nieuwe ontwikkelingen.

De eerste avond, gisteren, was er een speciale lezing van Margaret Trudeau. Zij is de echtgenote van de, inmiddels overleden, beroemde oud-premier Trudeau van Canada. Zij heeft zelf een bipolaire stoornis en heeft inmiddels 3 boeken geschreven over haar ervaringen.Margaret Trudeau in 2009 (The Globe and Mail)

Het was een aparte presentatie. Zo zelfs dat ik soms twijfelde of zij op dit moment niet een beetje manisch is. Toen zij nog 10 minuten over had, nadat zij haar verhaal had gedaan, had zij er geen enkele moeite mee de tijd te vullen met drie moppen.
Zij illustreerde echter wel hoe patiënten jarenlang kunnen zoeken naar de juiste diagnose, soms allerlei tegenstrijdige adviezen krijgen en van alles proberen om maar beter te worden. Haar ervaring was dat zij zich pas beter ging voelen, toen zij haar bipolaire stoornis kon accepteren en er niet almaar tegen ging strijden. Het schrijven van die boeken was daar een voorbeeld van.