anti-ontstekingsmedicijn tegen depressie

Al regelmatig heb ik geschreven over de rol van het afweersysteem bij het ontstaan van de bipolaire stoornis. Zie bijvoorbeeld: http://www.deltamania.nl/ontsteking-en-depressie/ en http://www.deltamania.nl/zit-de-bipolaire-stoornis-in-het-brein/.

Acute pain in a woman kneeInteressant is een artikel dat kortgeleden werd gepubliceerd over het medicijn celecoxib (Celebrex®). Dit wordt bijvoorbeeld voorgeschreven aan mensen met arthritis, een ontsteking van de gewrichten. In een aantal studies is gekeken of een depressie beter opknapt als dit middel wordt toegevoegd aan een antidepressivum.

Dit bleek inderdaad het geval, ook bij de bipolaire depressie. Het is nog maar bij kleine groepen patienten onderzocht. Maar zeker bij mensen met aanwijzingen voor een verstoord immuunsysteem is dit iets om in de gaten te houden.

wat kost de bipolaire stoornis?

In een heel recent artikel in het tijdschrift ‘Bipolar Disorders’ wordt beschreven hoe hoog men de kosten inschat van de bipolaire stoornis.
22 onderzoeken hiernaar uit allerlei landen zijn op een hoop gegooid en teruggerekend naar Amerikaanse dollars per patiënt.

Je komt zo ongeveer tot de volgende bedragen. 
Alle gezondheidszorg-kosten bij elkaar bedroegen $ 8000-14.000 per bipolaire patiënt. Hiervan was $ 4000-5000 voor directe psychiatrische zorg en meer specifiek zorg voor bipolair-gerelateerde zaken $ 2500-5000. Aan indirecte zorg is men nog eens $2000-11.000 kwijt. Het duurst is opname en medicijngebruik.

Als ik dit bereken naar de Nederlandse situatie en uitga van de goedkoopste situatie (2% van 17.000.000 inwoners; van bovengenoemde bedragen de laagste getallen) kom ik uit op een totaalbedrag van  3,5 miljard dollar. Dit kosten alle bipolaire patiënten in Nederland gezamenlijk aan gezondheidszorg.

Dit lijkt mij toch alleen al voldoende reden om te investeren in (onderzoek naar) goede behandelingen en adequate zorg!

drinken: water, bouillon, sportdrank?

Meestal krijg je dorst door het gebruik van lithium. Je gaat dus als vanzelf meer drinken. Aangeraden wordt om zeker voldoende te drinken in situaties waarin je veel vocht kan verliezen. Denk aan hoge temperaturen op vakantie, diarree, koorts.
Maar wat kan je nu het beste drinken. Gewoon water? Bouillon? ‘Isotone sportdrank’? Ik heb het nagevraagd bij een internist-nefroloog. Hij vertelde mij het volgende.

Necukrinis diabetas.jpg

Eigenlijk is niet aangetoond welk soort vocht nu het beste is bij bijvoorbeeld warm weer. Het meest logisch is om gewoon water te drinken. Opname van water vanuit de darmen naar de rest het lichaam wordt bevorderd door enig suiker en zout toe te voegen. Daarom geeft een isotone drank misschien iets beter resultaat. Als je al het vocht dat je tekort komt echter met isotone drank aanvult is dat ten eerste nogal duur en ten tweede niet zo goed voor het gewicht. Je krijgt dan teveel calorieën binnen.
Al met al is water en af toe wat bouillon waarschijnlijk het beste advies.

Vliegen: van oost naar west of andersom?

In mijn voorlichtingsboekje ‘Manisch depressief en nu?’ wordt een heel oud onderzoek aangehaald. Het is eigenlijk nog altijd interessant en herkenbaar.

Vanuit het vliegveld Heathrow in Londen werden in 2 jaar 186 patiënten naar een psychiatrisch ziekenhuis gebracht. Alleen stemmingsstoornissen waren gerelateerd aan verandering van tijdzone. Voor bijvoorbeeld schizofrenie gold dit niet. Mensen die van Oost naar West vlogen hadden een grotere kans op een depressie. (Hypo)manieen kwamen meer voor bij mensen die van West naar Oost waren gevlogen.US Stamp #C090 MNH – 31c USA AirMail – Plate Block of 4

Dit komt overeen met onze ervaring. Als je vanuit bijvoorbeeld de Verenigde Staten terugvliegt naar Nederland sla je door het tijdsverschil eigenlijk een nacht over: een risicofactor voor manie. Als je naar Amerika vliegt, moet je meestal een nacht gaan slapen terwijl je voor je gevoel er al een nacht op hebt zitten.

Je kan je hier op voorbereiden door al enkele dagen tevoren je slaapritme te verschuiven. Bijvoorbeeld elke dag een uur eerder of later naar bed gaan, afhankelijk van naar welke kant je vliegt.

 

lithium en hitte

Lithium kan riskant zijn als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, te hoog is. Als de waarde te laag is, werkt het minder goed, maar dat is voor 1 of enkele dagen meestal niet zo’n probleem.Rising Temperature

Een verhoogde lithiumspiegel ontstaat vooral door vocht- en zoutverlies. Als het zoutgehalte in het lichaam afneemt, probeert de nier dit zoutverlies tegen te gaan door minder lithium (zout) uit te scheiden.

Bij hoge temperaturen transpireer je meer en is het zaak het vocht en zout voldoende aan te vullen. In landen rond de Middellandse Zee of nog verder, kan het in de zomer zo warm zijn, dat je gemakkelijk uitdroogt. Bovendien kan je in dit soort landen last krijgen van diarree, waardoor je nog meer vocht verliest. Allemaal risico’s voor een verhoging van het lithium.

Zeker als je lithium gebruikt: neem op vakantie een middel tegen diarree mee. Ga liever niet uren achtereen in de volle zon liggen. Drink voldoende en gebruik voldoende zout. Neem bijvoorbeeld wat drinkbouillon mee. Krijg je toch last van diarree of braken, sla dan een keer lithium over. Bij twijfel over bijvoorbeeld vergiftigingsverschijnselen leg dan eventueel contact met je behandelaar.Couple at Beach

ik ga op reis en neem mee…

Een goede voorbereiding op de vakantie verkleint het risico op een terugval. Veel mensen maken lijsten van alles wat ze moeten meenemen op reis. Als je een bipolaire stoornis hebt, horen de volgende zaken daar ook bij.

• ruim voldoende medicijnen, meer dan voor het aantal dagen dat je weg bent.
• verdeel deze medicijnen over handbagage en koffers. Mocht een koffer kwijtraken, dan zit je niet direct zonder.
• het medicijnpaspoort. Hierover heb ik eerder bericht.
• telefoonnummers van de polikliniek waar je in zorg bent, van je behandelaar of andere deskundigen aan wie je om advies zou kunnen vragen. Tegenwoordig kan je vanuit alle landen in de wereld bellen. Zeker als je in Europa blijft en er is geen tijdsverschil, kan je vaak gewoon je behandelaar of verpleegkundige bereiken.
• je noodplan of signaleringsplan.
• noodpakketje medicijnen. Stel dit samen met je behandelaar. Denk hierbij aan extra slaapmedicatie, pijnstillers of bijv. middelen tegen diarree.
• als je lithium gebruikt is het verstandig om wat pakjes bouillon mee te nemen.

Hebben anderen nog tips?

medicijnpaspoort

Regelmatig krijg ik de vraag of een medicijnpaspoort nodig is in het buitenland.

Voor de precieze regels verwijs ik naar een prima site van de overheid: http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/geneesmiddelen/vraag-en-antwoord/wat-moet-ik-doen-als-ik-medicijnen-wil-meenemen-naar-het-buitenland.html.

Daarin staat vermeld dat een medicijnpaspoort handig is, maar niet perse noodzakelijk. Voor medicijnen die onder de Opiumwet vallen, gelden wel strenge regels. Let op: niet alleen zogenaamde opiaten (bijv. morfine) vallen hieronder, maar ook benzodiazepinen, zoals oxazepam, lorazepam, temazepam, alprazolam etc. Ga je naar een zogenaamd Schengen-land dan is voor deze middelen een Schengen-verklaring nodig. Ga je nog verder weg, dan is meestal nog meer nodig, maar dat verschilt per land.

Ook hier geldt: ga goed voorbereid op reis!

vakantietijd!

We naderen langzamerhand weer de vakantieperiode. De komende tijd zal ik een aantal berichten plaatsen over zaken die met de zomer, vakantie en reizen te maken hebben. Om al wat in de stemming te komen, maar ook om rekening mee te houden.Allereerst: sportduiken. Is dat mogelijk met een bipolaire stoornis?

Onlangs had ik te maken met een voor mij nieuwe kwestie. Iemand met een manisch-depressieve stoornis doet al jaren aan sportduiken en moet daarvoor opnieuw gekeurd worden. De vraag was of een bipolaire stoornis een reden voor afkeuring is. En was het gebruik van medicijnen voor de aandoening (in dit geval lithium en een antipsychoticum) een reden haar te verbieden te duiken?

Via een erkende duikarts zijn we tot een antwoord gekomen. Helaas voor mijn patient kon zij niet goedgekeurd worden. De bipolaire stoornis op zichzelf is al een reden voor afkeuring. Men is bang voor inschattingsproblemen die onder water fataal kunnen zijn. Door de hoge druk onder water, het gasmengsel dat gebruikt wordt en de diepte ben je al kwetsbaar voor concentratieproblemen. Misschien is de manisch-depressieve patient daar nog gevoeliger voor. Een een antipsychoticum kan de aandacht nog verder verminderen. Tenslotte kunnen er problemen ontstaan met lithium. Tijdens duiken kan uitdroging ontstaan waardoor de lithiumspiegel te hoog wordt, maar ook zouden hartritmestoornissen kunnen ontstaan als je duikt met lithium.

 

app voor stemmingswisselingen

Een werkelijk geniaal idee van onderzoekers uit Michigan, USA. Zij ontwikkelden een app die de kwaliteit van de spraak analyseert tijdens alledaagse telefoongesprekken.

De toon, de snelheid van spreken, stiltes en bijvoorbeeld het volume kunnen heel subtiel veranderen in de beginfase van US President Barack Obama speaks with soon to be Speaker of the House Representative John Boehner of Ohio.een depressie of manie. Het ontwikkelde programma laat op al dit soort aspecten van de spraak een berekening los. De resultaten van deze berekeningen bleken goed te koppelen aan stemmingswisselingen.

Bij een aantal proefpersonen konden de onderzoekers al voor de patient het in de gaten had, aan de hand van de gespreksanalyses voorspellen dat een manie of depressie eraan zat te komen. Dit, zonder dat de inhoud van het gesprek werd opgevangen (belangrijk voor de privacy!). Puur de vorm van de stem en het spreken bleek een belangrijke signaalfunctie te vervullen.

Een signaleringsplan 3.0 !
(bron: University of Michigan)telephone

lithium: alleen verantwoord met zorgvuldige controle

Op 30 april jl. is een artikel van mijzelf gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. De inleiding is te lezen via deze link: http://www.ntvg.nl/publicatie/lithium-alleen-verantwoord-met-zorgvuldige-controle.

Ik heb het geschreven samen met Dr. van Alphen, internist-nefroloog van het Maasstad Ziekenhuis en Dr. Bosch, ziekenhuisapotheker van hetzelfde ziekenhuis en van Delta Psychiatrisch Centrum (R. Hoekstra et al., Ned Tijdschr Geneesk 2014;158:A7207).

In het artikel geef ik nog eens aandacht aan de controles die nodig zijn bij lithium. Ik presenteer 3 patiënten bij wie serieuze problemen zijn ontstaan omdat controles niet of niet op de juiste wijze gebeurden.

Regelmatig moet niet alleen de lithiumspiegel worden gecontroleerd, maar ook bijvoorbeeld de nier- en schildklierfunctie. Verder is van belang dat bloed geprikt wordt 12 uur na inname van de laatste lithium-dosis. Een uur na het slikken of – wat dus soms gebeurt – 24 uur na inname heeft geen enkele zin. Het risico is dat ten onrechte wordt gedacht dat de bloedspiegel in orde is, terwijl in feite sprake kan zijn van gevaarlijk hoge waarden.

Eerder heb ik hier ook op gewezen in mijn blog: http://www.deltamania.nl/lithium-laat-het-goed-controleren/