de bipolaire stoornis en de darmen?

Meestal gaan we er van uit dat de biologische oorzaak van de bipolaire stoornis in de hersenen gelegen moet zijn. Soms denken we nog wel eens aan de schildklier of andere hormonale problemen. De laatste tijd krijgen ook de darmen meer aandacht in dit verband.

Een onderzoeksgroep uit Oostenrijk heeft onlangs de darm-hersen-as bestudeerd en gekeken of in de darmen ook iets te vinden is dat de bipolaire stoornis zou kunnen verklaren.

De ontlasting van 32 bipolaire patienten werd vergeleken met die van gezonde controles. Allerlei bepalingen en RNA-onderzoek werd daar op losgelaten.

En ja hoor: ze vonden bij bipolaire patienten meer van bepaalde bacterie-stammen die in verband worden gebracht met ontstekingen, oxidatieve stress en depressieve symptomen.

Zij concludeerden daarom dat de oorzaak of het gevolg van de bipolaire stoornis, bij sommige patienten, ook wel eens in de darmen gelegen zouden kunnen zijn. Zij pleiten daarom voor meer onderzoek hiernaar, maar ook om na te denken over behandelingen gericht op bijvoorbeeld de darmen.

psychotherapie bij jongeren met een bipolaire stoornis

In de richtlijnen voor de bipolaire stoornis staat psychotherapie niet vermeld als perse noodzakelijk. Wel is van verschillende vormen van psychotherapie aangetoond dat het soms van aanvullende waarde kan zijn, vooral om terugval te voorkomen.

In een omvangrijk onderzoek in Nieuw-Zeeland werd een groep van 100 mensen met een bipolaire stoornis, tussen 15 en 36 jaar, in tweeen gedeeld. De helft kreeg Interpersoonlijke en Sociaal Ritme Therapie (IPT_SR). Dat is een van de erkende psychotherapieën voor de bipolaire stoornis. De andere helft kreeg ondersteunende begeleiding door een specialistisch team. Psychoeducatie maakte daar een belangrijk deel van uit. De hele groep werd 3 jaar lang gevolgd en gekeken werd hoe vaak mensen terugvielen in een manie of depressie en hoeveel last zij hadden van manisch of depressieve symptomen.

Uiteindelijk werd geen verschil gevonden in effectiviteit tussen de twee varianten: IPT-SR en de specialistische begeleiding. Wel werd gezien dat beide vormen van begeleiding tot een significante afname van klachten leidde.

Het lijkt dus belangrijk dat wel specifiek aandacht wordt gegeven aan factoren die een risico vormen om een manie of depressie te krijgen, om veel te weten te komen over de aandoening en er meer grip op te krijgen. Een specifieke psychotherapie is daar misschien niet altijd voor nodig.

(bron: Inder et al., Bip Disorders 2018, 20)

lithium en de hitte

Lithium kan riskant zijn als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, te hoog is. Als de waarde te laag is, werkt het minder goed, maar dat is voor 1 of enkele dagen meestal niet zo’n probleem.Rising Temperature

Een verhoogde lithiumspiegel ontstaat vooral door vocht- en zoutverlies. Als het zoutgehalte in het lichaam afneemt, probeert de nier dit zoutverlies tegen te gaan door minder lithium (zout) uit te scheiden.

Bij hoge temperaturen transpireer je meer en is het zaak het vocht en zout voldoende aan te vullen. In landen rond de Middellandse Zee of nog verder, kan het in de zomer zo warm zijn, dat je gemakkelijk uitdroogt. Bovendien kan je in dit soort landen last krijgen van diarree, waardoor je nog meer vocht verliest. Allemaal risico’s voor een verhoging van het lithium.

Zeker als je lithium gebruikt: neem op vakantie een middel tegen diarree mee. Ga liever niet uren achtereen in de volle zon liggen. Drink voldoende en gebruik voldoende zout. Neem bijvoorbeeld wat drinkbouillon mee. Krijg je toch last van diarree of braken, sla dan een keer lithium over. Bij twijfel over bijvoorbeeld vergiftigingsverschijnselen leg dan eventueel contact met je behandelaar.Beach Chairs Watching Ocean

met lithium kleinste kans op opname

In een grote studie in Finland met in totaal meer dan 18.000 bipolaire patienten, werd gekeken hoe vaak heropname plaatsvond en dit werd gerelateerd aan de medicijnen die men gebruikt.

Gedurende 16 jaar werd meer dan de helft van deze patienten heropgenomen. Medicijnen die hiertegen het beste leken te beschermen waren: depotpreparaten (injecties) van antipsychotica, gabapentine en lithium. Wanneer gekeken werd naar opnames voor welke reden dan ook, dus niet alleen psychiatrische opnames, gaf lithium het meest bescherming.

De onderzoekers komen tot de conclusie dat lithium eigenlijk nummer 1 zouden moeten zijn in de behandeling van de bipolaire stoornis. Als dit om een of andere reden niet lukt, is een langwerkende injectie met een antipsychoticum een goed alternatief.

Bron: JAMA Psychiatry, april 2018

website over erfelijkheid bipolaire stoornis

Bij patienten en familieleden leven altijd veel vragen over de mate van erfelijkheid van de bipolaire stoornis. Er is veel behoefte aan informatie.

In die behoefte wordt nu voorzien! Met geld dat via een sponsortocht bij elkaar gefietst is door Nick Bronstring en Nienke van Houwelingen, is een prachtige website ontwikkeld met allerlei informatie over de erfelijkheid van de bipolaire stoornis: erfelijkheidbipolair. De site is samengesteld door enkele psychiaters van het KenBiS, een klinisch geneticus en de VMDB en is mooi vormgegeven.

Een aanrader!

Fred Bos Prijs!

De VMDB, Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen, heeft vanwege het 30-jarig bestaan een prijs in het leven geroepen, vernoemd naar de oprichter van deze patiëntenvereniging. Hij wordt toegekend aan iemand die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de ‘bipolaire gemeenschap’.

Het lijkt mij bijna niet te doen alle activiteiten en projecten met elkaar te vergelijken. Elke inzet verdient natuurlijk alle lof.
Toch kan ik met trots verkondigen dat Rocco Hoekstra, psychiater te Rotterdam, beheerder van dit blog en schrijver dezes, de prijs heeft toegekend gekregen!

Ik vind het een ongelooflijke eer dat ik juist door de patiëntenvereniging zo gewaardeerd word. Specifiek werden genoemd de website die ik heb opgezet over lithium, allesoverlithium, dit blog en een aantal bijeenkomsten die ik in de regio Rotterdam heb verzorgd.

Dit alles had ik niet kunnen doen zonder mijn verpleegkundig team. Ik kan er altijd op vertrouwen dat de patiëntenzorg in goede handen is als ik met aanverwante zaken bezig ben. Aan hen dus ook veel dank!

De prijs bestond, naast de eer, uit een schilderij van Saskiarty, getiteld ‘Mountain High’.

probiotica tegen manie?

Het afweersysteem wordt vaak in verband gebracht met de bipolaire stoornis. Manisch-depressieve patiënten vertonen vaak verhoogde afweer-activiteit. Dat heeft ook geleid tot allerlei onderzoek naar behandelingen die deze immunologische afweer verminderen. Denk aan pijnstillers, ontstekingsremmers en antibiotica. Sommige hiervan lijken manieën of depressies te kunnen helpen verbeteren. Ik heb hier al vaak over geschreven.

Onlangs is een onderzoek verricht naar de rol van probiotica. Dat zijn organismen die de afweer helpen versterken. Gekeken werd of het gebruik van probiotica helpen een volgende opname voorkomen.

Aan 66 patiënten, die opgenomen waren voor een manie, werden na ontslag probiotica of placebo gegeven. De probiotica waren: Lactobacillus rhamnosus strain GG and Bifidobacterium animalis subsp. lactis strain Bb12. In de 24 weken na ontslag werd het aantal heropnames gemeten.

Van de 33 patienten die placebo kregen, werden er 24 weer opgenomen vanwege een manie. Bij de 33 patienten die probiotica kregen kwam dit maar 8 keer voor.

Hoewel nog maar bij een kleine groep patienten onderzocht, lijkt dit toch een hoopvolle ontwikkeling. Bovendien is het weer een aanwijzing dat het afweersysteem een aangrijpingspunt kan zijn voor behandeling, misschien ook door een ander voedingspatroon.
(Dickerson et al., Bipolar Disorders april 2018)

 

psychoeducatie is effectief!

Vanuit de specialistische poliklinieken voor bipolaire stoornissen worden in heel Nederland regelmatig de psychoeducatie-cursussen aangeboden. In een aantal sessies wordt, meestal in een groep met andere patienten en familieleden of betrokkenen, besproken wat de bipolaire stoornis inhoudt, wat het betekent om manisch-depressief te zijn en hoe je er mee om kan gaan.

Algemeen wordt aangenomen dat dit goed werkt. Nu hebben onderzoekers uit Singapore alle onderzoeken naar het effect van psychoeducatie op een rij gezet. Dit betrof psychoeducatie in groepsverband, aan families, individueel en via internet.

Daaruit bleek dat, vooral als het in groepsverband of aan families wordt aangeboden, psychoeducatie-cursussen leiden tot minder terugval, minder en kortere opnames, betere therapietrouw, hogere lithiumspiegels en minder last van stigma.

De psychoeducatie-cursus is dus een uiterst belangrijk element van de behandeling van de bipolaire stoornis.
Kijk bijvoorbeeld op de site van de VMDB (vmdb) voor de plaatsen waar deze worden georganiseerd.

(bron: Soo et al., J. Clin. Psych. 2018)

In Amerika meer bipolaire kinderen dan in Europa?

De bipolaire stoornis komt in de hele wereld ongeveer even vaak voor. Voor de bipolaire stoornis op de kinderleeftijd is dat een heel ander verhaal.

In 2014 verscheen in een goed wetenschappelijk tijdschrift een artikel waarin werd gekeken hoe vaak kinderen met een bipolaire stoornis worden opgenomen. De getallen van de Verenigde Staten werden vergeleken met die van Engeland.

Hieruit bleek dat in Amerika meer dan 70 keer zo veel opnames plaatsvonden van bipolaire kinderen.

Verschillende mogelijke oorzaken hiervan werden aangedragen. Zo zou het kunnen zijn dat de ambulante, poliklinische zorg in Amerika minder is. In Engeland zouden daarom kinderen langer thuis kunnen blijven. Ook wordt de diagnose in Amerika misschien gemakkelijker gesteld. Hoe het ook zij, een heel opmerkelijk verschil.

De getallen in Nederland komen waarschijnlijk dicht in de buurt van die van Engeland. Zeker niet van die van Amerika.

in de serie beroemdheden met een bipolaire stoornis: Mariah Carey

Mariah Carey spreekt zich nu ook uit: ‘ik heb een bipolaire stoornis.’

De megaster met een groot aantal wereldhits, waaronder een paar Kerstnummers die jaarlijks in december ontelbaar vaak voorbij komen, is geregeld in het nieuws gekomen met allerlei privé-perikelen. Nog niet eerder vertelde zij over psychische problemen. In een interview met het tijdschrift ‘People’ heeft zij nu gesproken over haar bipolaire stoornis.

Zij heeft vooral verteld over haar slapeloosheid. Niet zozeer dat zij het vervelend vond dat zij niet in slaap kon komen. Nee, zij had vaak zo veel energie en was met zo veel zaken bezig, dat zij geen behoefte had aan slaap. Dit is inderdaad kenmerken voor een (hypo-)manische episode. Zij gebruikt nu medicijnen en zegt haar aandoening geaccepteerd te hebben en voelt zich inmiddels veel beter.

Bij dit soort sterren is altijd moeilijk in te schatten of iemand echt een bipolaire stoornis heeft. Soms krijg je de indruk dat ze het ook prettig vinden dat het veel aandacht oplevert. Haar mindere slaapbehoefte komt wel echt over; dat verzin je niet zo maar. Mariah Carey heeft het bovendien vrij positief gebracht en dat kan voor de beeldvorming over de bipolaire stoornis belangrijk zijn.