bipolaire stoornis in de kleine hersenen?

In het wetenschappelijke toptijdschrift ‘Molecular Psychiatry’ is in januari 2015 een interessant artikel verschenen.

Met de MRI-techniek kan je mooie afbeeldingen van de hersenen maken. Hoe de verschillende hersendelen functioneren is echter nauwelijks weer te geven. Steeds weer nieuwe technieken worden ontwikkeld om meer gedetailleerde plaatjes te maken van het brein, waardoor ook meer duidelijk wordt over de werking. Zo’n geheel nieuwe MRI-methode, ‘quantitative high-resolution T1 rho mapping’ is nu ook toegepast bij 15 bipolaire patiënten.

Verrassend genoeg vond men zo toch wat nieuws. Vooral opvallend was dat er kleine veranderingen in de kleine hersenen werden aangetroffen. Dit werd weer niet aangetroffen bij de patiënten die lithium gebruikten.

Dit onderzoek richt zich dus opeens veel meer op de kleine hersenen (het cerebellum), waar eerder eigenlijk nauwelijks onderzoek naar gedaan werd. Misschien is het zo dat lithium juist zo effectief is, omdat het iets doet in de kleine hersenen. Het is wel bekend dat bij een veel te hoge lithiumspiegel cerebellaire symptomen kunnen ontstaan. Wellicht weer een geheel nieuw spoor?

boeken over de bipolaire stoornis?

Al veel heb ik geschreven over muzikanten, films en tv-series. Kent iemand nog een mooie roman over de bipolaire stoornis of een bekende schrijver die manisch-depressief is?

beroemdheden met een bipolaire stoornis: Demi Lovato?

De jongere lezers van dit blog kennen vast Demi Lovato. Zij is begonnen in een tv-serie, was later te zien op Disney Channel en heeft daarna in verschillende films geacteerd. Hoewel zij pas 22 jaar is, heeft zij daarnaast ook nog een muzikale carriere van de grond  gekregen. Met o.a. het nummer Skycraper beklom zij de hitlijsten. Zij heeft ook een MTV award gewonnen.

DemiLovato2013Meerdere keren is zij in het nieuws gekomen omdat zij zichzelf in haar polsen had gekrast en agressieve, emotionele uitbarstingen had. Zij zou ook een eetstoornis hebben. Uiteindelijk is zij zelfs opgenomen in een psychiatrische kliniek voor vrouwen. Daar zou de diagnose bipolaire stoornis zijn gesteld.

Inmiddels heeft zij een soort stichting opgericht om meer aandacht te vragen voor psychiatrische stoornissen. In het filmpje, te zien in de volgende link, noemt zij haar bipolaire depressie. http://www.womenshealthmag.com/weight-loss/demi-lovato-weight.

Of Demi Lovato daadwerkelijk een bipolaire stoornis heeft, kan ik natuurlijk niet beoordelen. Het krassen in polsen en een eetstoornis zijn in elk geval geen kenmerkende aspecten van een manisch-depressieve stoornis. Vaak lijkt het alsof dit soort sterren toch een beetje koketteren met zo’n aandoening.

lurasidon, aanvulling

In aanvulling op mijn vorige bericht over lurasidon nog het volgende.

Dit middel is inmiddels wel geregistreerd en verkrijgbaar in Nederland onder de naam ‘Latuda’. Het is echter geregistreerd voor de behandeling van schizofrenie en (nog) niet voor de bipolaire stoornis.
Als de psychiater dit medicijn voorschrijft voor de bipolaire stoornis, doet hij dit ‘off label’. Dat wil zeggen dat hij zich ervan bewust moet zijn dat dit middel niet voor die indicatie is geregistreerd. Dat moet ook genoteerd worden. http://www.cbg-meb.nl/CBG/nl/humane-geneesmiddelen/geneesmiddelen/off-label-gebruik/default.htm

lurasidone voor de bipolaire depressie

De bipolaire depressie is vaak lastig te bestrijden. Manisch-depressieve patiënten hebben juist het meest en het vaakst last van depressieve perioden. Nieuwe medicijnen die dat kunnen behandelen zijn dus zeer welkom. slumped walk

In de Verenigde Staten is sinds korte tijd het medicijn lurasidone geregistreerd voor de depressieve fase bij een bipolaire I stoornis. In Nederland is dit middel nu nog niet verkrijgbaar.

Lurasidone is een ‘atypisch antipsychoticum’, net als quetiapine (Seroquel ®) en bijvoorbeeld olanzapine (Zyprexa®).

De registratie in Amerika is vooral gebaseerd op een onderzoek dat in februari 2014 gepubliceerd is. Ruim 500 patiënten met een bipolaire depressie werden in 3 groepen verdeeld. Een groep kreeg een lage dosis van lurasidone, een groep een hogere dosis en een groep kreeg placebo. Zowel de hogere als de lagere dosering van lurasidone gaf een duidelijke verbetering van de depressieve symptomen. De bijwerkingen vielen mee: misselijkheid, hoofdpijn, slaperigheid en bewegingsdrang bij enkele mensen. Gewichtstoename en een verhoging van het cholesterol kwam vrijwel niet voor.

Ook een onderzoek waarbij lurasidone werd toegevoegd aan lithium of valproaat gaf goede resultaten bij de bipolaire depressie.

Dit klinkt veelbelovend. Dit medicijn zou een mooie toevoeging kunnen zijn aan onze mogelijkheden. Dat je er niet zo dik van lijkt te worden, kan een mooi voordeel zijn. Met de medicijnen die we nu tot onze beschikking hebben, is dat vaak een probleem.lurasidon

memantine voor de bipolaire stoornis

Een interessant onderzoek uit Italie.

Memantine is een medicijn dat ook in Nederland is geregistreerd om de verschijnselen van dementie af te remmen. Eerder is in een klein onderzoek gevonden dat dit middel mogelijk baat geeft aan bipolaire patienten.

De Italiaanse onderitaliezoekers hebben 30 patienten met een bipolaire stoornis gevolgd. Zij hadden behandelingen achter de rug met allerlei medicijnen en soms ECT, zonder resultaat. Gedurende 3 jaar werd hun onderhoudsmedicijn ongewijzigd voortgezet en zij kregen daar memantine (20-30 mg) bij. Zorgvuldig werd bijgehouden hoe het met hun stemming verliep.

Alle patienten verbeterden. Zij hadden minder vaak manische en depressieve fasen en deze duurden minder lang. Vooral patienten met rapid cycling verbeterden duidelijk. Bijwerkingen kwamen weinig voor en waren mild.

Memantine was dus bij deze groep moeilijk behandelbare bipolaire patienten van meerwaarde. Zeker een middel om nader onderzoek naar te doen.
(bron: Serra et al., J. Clin. Psychiatry, jan. 2015)

Memantine

American Football speler met bipolaire stoornis

American Football is een sport die in Europa weinig in de belangstelling staat, maar in de Verenigde Staten de grootste en belangrijkste sport is. Een keer per jaar is er bij ons iets meer aandacht voor American Football als de grote finale wordt gespeeld. Dit heet de ‘Super Bowl’. Naar deze wedstrijd kijken meer dan 100 miljoen mensen. Afgelopen nacht is die finale weer gespeeld. De New England Patriots hebben gewonnen.

Er zijn enkele beroemde spelers die manisch depressief (zouden) zijn. Een bekende is Keith O’Neil. Hij heeft een keer de Super Bowl gewfootball2onnen met de Indianapolis Colts en heeft enkele jaren bij de New York Giants gespeeld. Een echte grote dus.

Hij was als kind al angstig en somber, ondanks dat hij door zijn atletische vermogens uitermate populair was op school. Hij is flink manisch geweest, waarbij hij enorm veel geld uitgaf, niet sliep en zich een supermens voelde. Daarna heeft hij een langdurige depressie doorgemaakt.

Inmiddels is hij al weer langere tijd stabiel met, voor zover ik weet, gebruik van lithium, aripiprazol en soms wat slaappillen.

Hij heeft een stichting opgericht om meer bekendheid te geven aan de bipolaire stoornis en geeft af en toe presentaties over dit onderwerp. Hij vertelt daarin dat hij vaak erg angstig is geweest, hoewel niemand dit aan hem zag en hij algemeen gezien werd als een geweldige footballspeler.

zie ook: http://www.keithoneil.com/american-football-720x415

enquete over lithium

Niet iedereen die lithium slikt, staat onder controle van een gespecialiseerde polikliniek. Sommige lithiumgebruikers laten zich controleren door de huisarts.

Ik wil hier graag enkele vragen over stellen.  Je kan via de knop ‘x Reacties’ , onder de titel en naast de datum van dit bericht (23 januari 2015) antwoord geven. Als je dat doet, kunnen anderen jouwVraagteken antwoord zien. Je kan ook via het contactformulier antwoorden. Op die manier ben ik, beheerder van het blog, de enige die de reactie kan lezen.
Het volstaat als je het nummer van de vraag noteert en ‘eens’ of ‘oneens’ aangeeft. Een toelichting op je antwoord is van harte welkom, maar dat hoeft niet.

Dit zijn de vragen:

1. ik zou het prettig vinden als de huisarts mijn lithiumgebruik controleert:    eens/oneens

2. ik denk dat de huisarts voldoende kennis en ervaring heeft om lithium zorgvuldig te controleren: eens/oneens

3. ik bezit zelf voldoende kennis om zorgvuldig met mijn lithium om te gaan: eens / oneens

4. ik weet wel wat van lithium, maar heb toch vaak behoefte aan antwoord op mijn specifieke vragen: eens / oneens

4. ik wil gemakkelijk toegang hebben tot specialistische deskundigheid (bijvoorbeeld als zich complicaties voordoen): eens/oneens

5. ik wil alleen door de huisarts gecontroleerd worden als hij/zij voor advies direct toegang heeft tot een specialist: eens / oneens

6. ik wil voor zo’n complex medicijn als lithium alleen onder controle staan van een specialist die daar veel ervaring mee heeft: eens/oneens

Bij voorbaat heel hartelijk dank. Je medewerking wordt zeer op prijs gesteld!

lithiummineraal

blue monday

Vandaag is het de zogenaamde # Blue Monday of in het Nederlands: Deprimaandag. Een of andere Britse psycholoog heeft dat in 2005 bedacht en elk jaar krijgt dit fenomeen meer aandacht.

Volgens een bepaalde formule zou de maandag van de laatste volle week van januari de meest deprimerende dag imagesCA1IAQA9van het jaar zijn. In januari is het nog lang donker, duurt het nog lang eer het vakantie is en zijn de goede voornemens al weer achterhaald. Bovendien is maandag de eerste dag na het weekend waar de meeste mensen een hekel aan hebben. Vandaar Blue Monday.

Ik denk dat er wel wat in zit, maar wetenschappelijk is het allemaal niet. Belangrijk is in ieder geval te bedenken dat het hier om een deprimerende dag gaat. Dat is heel wat anders dan een depressie. Een depressie is een nare aandoening die goed behandeld moet worden en die niet een dag duurt. Eerder heb ik al veel geschreven over seizoensinvloeden (o.a. http://www.deltamania.nl/manisch-depressief-en-google/ en http://www.deltamania.nl/de-dagen-worden-korter-2/). De meeste kans op het krijgen van een depressie (of manie) heb je in het voor- en najaar en een depressie ontstaat niet op 1 dag.

bipolairen slechte slapers?

Al meerdere berichten heb ik geplaatst over het belang van slaap voor de bipolaire patiënt. Een goed dag- en nachtritme is bevorderlijk voor een stabiele stemming.

In de meest recente uitgave van het tijdschrift ‘Bipolar Disorders’ staat een artikel over het slaappatroon van bipolaire patiënten.

Ruim 250 manisch-depressieve mensen werden meer dan 2 jaar gevolgd. Gekeken werd naar hun slaapgewoonten. Dit werd vergeleken met mensen met een andere psychiatrische aandoening en met gezonde controles.

slaapBipolaire mensen hadden meer moeite in slaap te komen, werden vaker wakker na het inslapen en waren vaker een ‘avondmens’. Deze verschillen waren onafhankelijk van de stemming van de patiënten. Dit andere slaappatroon lijkt dus vooral verbonden aan het hebben van een bipolaire stoornis en niet zozeer aan het doormaken van een manie of depressie.

Hoewel een stabiel ritme erg belangrijk is voor een stabiele stemming, lijken juist bipolaire patienten moeite te hebben aan een goede nachtrust te komen.