creativiteit en de bipolaire stoornis

De bipolaire stoornis wordt al lang in verband gebracht met creativiteit. Vandaar dat ik al regelmatig berichten heb geplaatst over beroemde artiesten die misschien manisch-depressief zijn of waren.

Nu is creativiteit natuurlijk moeilijk te meten. Hoe komen we er nu achter of de manisch-depressieve stoornis iets te maken heeft met creativiteit?

Onderzoekers uit Engeland en de Verenigde Staten hebben onlangs een nieuwe methode onderzocht. Bij 835 studenten hebben zij vragenlijsten afgenomen. Niet alleen werd gezocht naar enkele bipolaire kenmerken, ook werd gevraagd naar inspiratie. Hoeveel inspiratie voelen zij? Maar daarnaast: waar denken zij dat die inspiratie vandaan komt?

Studenten die een hoger risico liepen op het krijgen van een bipolaire stoornis, leken meer geïnspireerd en hadden meer het gevoel dat die inspiratie uit henzelf kwam. Mensen die geen verhoogd risico hadden, kregen meer inspiratie van anderen of vanuit de omgeving.

Veel creatievelingen zijn helemaal niet bipolair, en veel bipolairen zijn totaal niet creatief. Toch blijft dit verband op verschillende manieren opduiken. Hoe moeilijk ook, dit soort onderzoek zou meer gedaan moeten worden. Het zou een van de positieve aspecten van de bipolaire stoornis kunnen zijn. Iets dat patienten in ieder geval niet onderdrukt willen zien.

Zijn mijn lezers ook creatiever dan gemiddeld?
(bron: Jones et al, PloS One, maart 2014)

alcohol en de bipolaire stoornis

Alcoholmisbruik en alcoholverslaving komen bij mensen met een bipolaire stoornis meer voor dan bij de gemiddelde mens. Ongeveer 40% van de mensen met een bipolaire stoornis krijgt in zijn leven een probleem met de drank.

Hoe dit komt is niet bekend. Misschien is het een erfelijke kwestie: als je kwetsbaar bent voor een manisch-depressieve stoornis ben je als vanzelf ook kwetsbaar voor een alcoholprobleem, bijvoorbeeld omdat die gevoeligheden dicht bij elkaar liggen op het DNA. Een andere verklaring kan zijn dat sommigen geneigd zijn hun somberheid weg te drinken, wat gemakkelijk tot overmatig drankgebruik kan leiden. Hoe het ook zij, het komt vaak samen voor. Dit is vervelend, want alcohol kan de stemming nadelig beinvloeden en maakt de behandeling er niet makkelijker op. Pas er dus mee op!stress_en_alcohol

Chris Brown: bipolair?

The 55th Annual GRAMMY Awards - ArrivalsDe wereldberoemde zanger/rapper Chris Brown is al veelvuldig in het nieuws geweest vanwege agressie (tegen Rihanna) en gevangenisstraffen. In maart dit jaar werd door een ‘rehab’-instelling bekend gemaakt dat hij verwijderd was van hun afdeling en weer terug naar de gevangenis was gestuurd omdat hij ongeoorloofd gedrag vertoonde.
Daarbij werd vermeld dat bij Chris Brown sprake is van een post-traumatische stress stoornis, ernstig slaaptekort en … een onbehandelde bipolaire stoornis.

Bij dit soort berichten kom je er nooit goed achter wat er precies allemaal speelt. Gezegd wordt dat hij vaak meer dan 24 uur achter elkaar in de weer is. Dit kan natuurlijk passen bij een manie en dus bij een bipolaire stoornis. Ik krijg echter ook de indruk dat, zeker bij dit soort sterren, vaak wel snel geroepen wordt dat sprake is van een bipolaire stoornis. Zeker in de Verenigde Staten lijkt dit nogal een trend.

Zijn agressieve gedrag lijkt zeker niet als vanzelfsprekend te passen bij een bipolaire stoornis. De meeste bipolaire mensen die ik ken doen geen vlieg kwaad en zullen dat ook nooit doen.

bij wie werkt lithium het best?

Bipolaire patienten zijn vaak extra gevoelig voor seizoenswisselingen en tijdsverschuivingen (bijvoorbeeld door te vliegen naar een andere tijdzone). Daarover heb ik al vaak geschreven. Dit lijkt samen te hangen met bepaalde genen, stukjes op het DNA, die belangrijk zijn om het dag- nachtritme aan te houden. Kleine veranderingen in die genen komen bij bipolairen vaker voor dan bij controlepersonen. Onderzoekers uit Polen hebben gekeken of dergelijke veranderingen in deze ‘clock’-genen het effect van lithium beïnvloeden.

Bij 115 personen die minimaal 5 jaar lithium gebruikten werd enerzijds bepaald hoe goed lithium werkte op de stemmingswisselingen, anderzijds werd hun DNA onderzocht.

Veranderingen in twee specifieke clock-genen (zgn. ARNTL en TIM) bleken enigszins gerelateerd aan de werking van lithium. Ofwel, als je een goede reactie op lithium vertoont, heb je vaker een verandering in bepaalde genen die iets te maken hebben met het dag- en nachtritme.

Dit geeft opnieuw aan dat er een sterke relatie is tussen gevoeligheid voor verschuivingen van tijd en de bipolaire stoornis. Mogelijk zegt het ook iets over het werkingsmechanisme van lithium, dat nog altijd niet geheel duidelijk is.
(bron: Rybakowski et al., Bip. Disord 2014: 16;151-158)

world bipolar day

In de hele wereld vandaag extra aandacht voor de bipolaire stoornis. Voor het eerst is het ‘World Bipolar Day’. Waarschijnlijk niet toevallig op de geboortedag van Vincent van Gogh.

Voor deze gelegenheid wil ik alle volgers van dit blog danken voor de aandacht. Ik ben begonnen als probeersel. Inmiddels kijken ruim 2000 mensen per maand naar de berichten en krijg ik gelukkig ook veel reacties. blog

klok verzetten: bipolairen, let op uw nachtrust!

Vannacht wordt de klok een uur verzet. Dat betekent een kortere nacht.

Veel mensen met een bipolaire stoornis zijn extra gevoelig voor dit soort verschuivingen in tijd. Zeker als de nachtrust korter is, hebben sommigen al direct een groter risico op het uitlokken van een manie.

Houd er dus rekening mee. Probeer de komende dagen het ritme geleidelijk te verschuiven en aan voldoende uren slaap te komen.

toxoplasma en manie

Via katten of via onvoldoende gebakken vlees kan je toxoplasmose oplopen. De parasiet ‘toxoplasma gondii’ kan het brein infecteren en zo leiden tot insulten en bijvoorbeeld ander gedrag. Eerder is een verband gevonden tussen besmetting met toxoplasmose en schizofrenie. Onderzoekers uit de Verenigde Staten hebben onderzocht of mensen met een manie meer antistoffen hebben tegen toxoplasma.

Bij 57 manische mensen hebben ze zowel IgG als IgM tegen toxoplasma gemeten. IgM geeft aan dat sprake is van een actieve besmetting, IgG geeft meer aan dat je in het verleden een besmetting hebt doorgemaakt. Hetzelfde werd gemeten bij  honderden personen met andere psychiatrische stoornissen en bij gezonde controlepersonen.

IgM-antistoffen tegen toxoplasma waren verhoogd in het begin van de opname voor een manie. Bij de verschillende controlegroepen was geen verhoging zichtbaar en ook IgG was niet verhoogd.

Dit wijst op infectie met toxoplasma voorafgaand aan de manie of op hernieuwde activatie van al aanwezige besmetting. Een andere mogelijkheid is dat mensen met een manie een andere antistof-reactie hebben en er dus niet direct sprake is van een (opvlammende) infectie. Zelfs is het mogelijk dat de manische patient niet zelf besmet is, maar dat zijn of haar moeder de antistoffen heeft overgedragen in de zwangerschap.
In elk geval een volgende aanwijzing dat het afweersysteem bij bipolaire patienten net iets anders kan reageren.
(bron: Dickerson et al., Bip. Disord. 2014;16:129-136)